Делан Йозанаш: Дауд
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-21T23:27:17.835569+00:00

Делан Йозанаш

Делан Йозанаш

1. Дауд

Дауд

Дауд

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

Паччахьаллех лаьцна шолгӀа тептар:

Дауд-паччахь

Дешхьалхе

Паччахьаллийн гӀуллакхийн шолгӀачу тептар тӀехь кхидӀа а дуьйцуш ду Паччахьаллийн гӀуллакхийн хьалхарчу тептар тӀехь долийнарг. Тептаро дуьйцу Дауд паччахь хилла дӀахӀоьттинчу заманах лаьцна. Цкъа-делахь, Дауд къилбехьа болчу ЯхӀуд-махкана тӀехь паччахь хиларх лаьцна ду (1–4 кортош), шолгӀа-делахь иза, къилбаседехьа болу Исраил-мохк чу а богӀуш, дерриг а къомана тӀехь паччахь хиларх лаьцна а ду (5–24 кортош). ЧӀогӀа говзачу дешнашца дуьйцуш ду Дауда къомана юкъахь болчу а, хийрачу а мостагӀашца тӀом бан безаш хиларх, шен пачхьалкх шоръярхьама а, иза чӀагӀъярхьама а. Гойтуш ду Даудан Делах тешар чӀогӀа хилар а, цо чӀогӀа Дела лоруш хилар а. Цул сов, шен къам шена тешаме хилийта а аьтто хилла цуьнан. Вукху агӀор яздархочо гойту цкъаццӀа иза къиза хилар а, шен лаамаш а, Ӏалашонаш а бахьанехь цо даккхий гӀалаташ довлийтар а. Амма Везачу Элан пайхамар волчу Натас Дауде цуьнан къиношка цуьнга тидам бойту. Дауд царна къера а хуьлу, Дала даийтина таӀзар цо тӀе а оьцу.

Дауд-паччахьан дахаре а, цо динчу гӀуллакхашка а боккха ларам болуш дара Исраилан халкъ. ТӀаьхьарчу баланечу шерашкахь, нах кхин паччахь варе хьоьжучу хенахь, цара цу хинволчу паччахьах «Даудан кӀант» олура, хӀунда аьлча иза Даудах тера волу, цунах схьаваьлларг хин волу дела.

1

Даудана Шаул веллийла хаьа

1^1Ӏамалекхахой эша а бина, Дауд юхавирзинчул тӀаьхьа, цо ЦакхелагӀахь ши де даьккхира. Иза Шаул вийначул тӀаьхьа дара+. 2КхоалгӀачу дийнахь Шаулан меттаматтера волу цхьа стаг кхечира Дауд волчу. ТӀера бедарш а этӀийна, коьрта тӀе йиллина чан а йолуш вара иза. Дауд волчу схьакхаьчча, лаьтта охьа а воьжна, цунна сужда дира цо. 3Дауда цу стаге хаьттира: «Хьо мичара веана?» – аьлла.

Вукхо цуьнга жоп делира: «Со Исраилан эскаро тӀом бинчу меттера кӀелхьарваьлла схьавеана».

4ТӀаккха Дауда юха а цуьнга хаьттира: «ХӀун хилла цигахь? Схьадийца соьга».

Цу стага жоп делира: «ТӀом баьллачуьра дукха адам дедда дӀадахана. Царах дукхахберш, байина, хӀаллакьхилла. Шаул а, цуьнан кӀант ЯхӀуната а вийна».

5ТӀаккха иза шена дийцина волчу жимачу стаге Дауда хаьттира: «Хьуна стенах хаьа, Шаул а, цуьнан кӀант ЯхӀуната а веллийла?»

6+Жимачу стага цуьнга элира: «Со ларамаза ГилбаӀ олучу лам тӀехь нисвеллера. Суна гира шен гоьмукъана тӀе таьӀна лаьтташ волу Шаул, ткъа цу хенахь гӀудалкхашший, говрашкахь болу наххий цунна тӀекхаьчна богӀуш бара+. 7Иза юхахьаьжча, цунна со гира. Иза соьга кхайкхира. Аса жоп делира: „Со ладугӀуш ву“, – аьлла. 8Цо соьга хаьттира: „Хьо мила ву?“ Аса жоп делира: „Со Ӏамалекхахо ву“. 9ТӀаккха цо соьга элира: „ТӀе а волий, со, вей, дӀаваккха! Со валлал чӀогӀа Ӏазапехь ву, суна чохь са делахь а“+. 10ТӀаккха, тӀе а вахана, аса иза вийра, хӀунда аьлча суна хаьара, ша охьавоьжначул тӀаьхьа, иза кхин вехар воцийла. Цуьнан коьртара таж а, цуьнан куьйга тӀера хӀоз а, схьа а эцна, аса кхуза схьабеана, сан эла».

11Эццахь Дауда а, цуьнца мел хиллачара а шайна тӀера бедарш этӀийра, и хӀума чӀогӀа халахетарна+. 12Уьш боьлхуш, тийжаш, малх чубуззалц яа хӀума ца юуш Ӏийра, Шаул а, цуьнан кӀант ЯхӀуната а, Везачу Элан халкъ долу дерриг Исраилан цӀа а бахьана долуш, уьш мостагӀийн туьро хӀаллакбина дела.

13Дауда и хӀума шена дийцина волчу жимачу кӀанте хаьттира: «Хьо мичара ву?»

Цо жоп делира: «Со тӀевеана волчу Ӏамалекхахочун кӀант ву».

14ТӀаккха Дауда хаьттира: «Муха ваьхьира хьо, Везачу Эло къобалвина волчунна тӀе куьг а даьхьна, иза вен?»+
15Цул тӀаьхьа, цхьа жима стаг тӀе а кхайкхина, цуьнга Дауда элира: «ТӀе а волий, иза ве». Цо иза вийра. 16Дауда элира: «Хьайн Ӏожаллина хьо-хьуо ву бехке, хӀунда аьлча ахьа-айхьа элира: „Аса вийра Везачу Эло къобалвинарг“».

Шаулах а, ЯхӀунатех а лаьцна йолу Даудан назма

17Дауд Шаулний, цуьнан кӀант волчу ЯхӀунатиний вилхира, назма а олуш. 18+Цо омра дира яхӀудхошка, секхаӀад цӀе йолу и назма[*] Ӏамае аьлла (иза «Яшаран тептар» тӀехь дӀаязйина ю). Цо элира:

19«Хьан хазна, Исраил, хьан лакхенаш тӀехь йоьжна!

Ма ийгир-кх и ницкъ берш!
20Ма дийцалаш цунах лаций Гати-гӀалахь,
Ашкхилунан урамашкахь дӀа а ма кхайкхаделаш,
пӀелаштамхойн зудабераш даккхий ца дейта,
сунтбаза болчеран зудаберашка и кхаъ ца базбайта+.

21ГилбаӀан лаьмнаш!

Я тхи а, я догӀа а ма дужийла шуна тӀе!

Ялтийн аренаш а ма хуьлийла шуна тӀехь,
хӀунда аьлча ницкъ болчеран турс, сийсаз а даьккхина, доьжна цу меттехь,

Шаулан турс, зайтдаьтта хьакхаза долу!+
22ЯхӀунатас шен секхаӀодаца пхерчий кхиссича,
мостагӀчун цӀий Ӏожаллина Ӏенира.
Шаула шен тур майрачунна тоьхча,
тӀингар чуьра иза эрна юха ца даьккхира.

23Шаул а, ЯхӀуната а,
шаьшшиъ вехачу хенахь хьоме а, нехан безам болуш а вара,

Ӏожаллехь а ца къаьстина и шиъ вовшех.

Аьрзунел сиха а,
лоьмел ницкъ болуш а
вара и шиъ.

24Исраилхойн мехкарий!

Шаьш таьӀна-цӀен бедаршца кечдеш,
дешица шун духар кхелина волчу Шаулна тӀаьхьа делхалаш.

25Ма хӀаллакьхили и къонахий тӀеман аренгахь!

Ма вийна-кх ЯхӀуната, лакхенашкахь Ӏуьллуш волу!

26Ма гӀайгӀане ву со, сан ваша ЯхӀуната!

Суна хьо чӀогӀа хьомсара вара.

Зударийн соьца болчу безамал а,
хьан безам суна беза бара+.

27Ма хӀаллакьхили ницкъ берш!

ТӀеман герз ма хӀаллакьхили!»

2

Дауд ЯхӀуд-мехкан паччахь дӀахӀоттар

2^1Цул тӀаьхьа Дауда Везачу Эле хаттар дира: «ЯхӀуд-махкарчу цхьана гӀала гӀой со?»

Везачу Эло цунна жоп делира: «ГӀо».

ТӀаккха Дауда юха а хаттар дира: «Мича гӀо со?»

Юха а Цо жоп делира: «Хьевроне гӀо»+. 2+Дауд цига дӀавахара, шеца шен ши зуда а эцна: израӀалхо йолу АхьнуӀмат а, Набалх йисина йолу кармалхо АбигӀал а+. 3Дауда шеца болу нах а, церан доьзалш а дӀабигира. Уьш Хьевронехь баха хевшира+. 4+ЯхӀуд-махкарчу божарша, схьа а баьхкина, шайн цӀенна тӀехь паччахьалла дан къобалвира иза цунна тӀе зайтдаьтта доттарца.

Кестта Дауде хабар кхечира, ГалӀадарчу Явешан бахархоша Шаул дӀавоьллина аьлла+. 5Дауда ГалӀадарчу Явешан бахархой болчу шен геланчаш бахийтира хабар эцна: «Везачу Эло шу декъалдойла, шайн эла лаьттина волчу Шаулна, иза дӀа а верзош, шу тешаме хиларна. 6ХӀинца Веза Эла шуьца дика а, тешаме а хуьлда. Со а шуьца иштта дика хир ву, аша динарг бахьана долуш. 7Ткъа хӀинца шу доьналла долуш а, майра а хила хьовса деза, хӀунда аьлча шун эла хилла волу Шаул кхелхина, ткъа со ЯхӀудан тайпано шена тӀехь паччахь хила къобалвина».

Иш-Бошат паччахь хилла дӀахӀутту

8Амма Шаулан эскаран хьаькам волчу Неран кӀанта Абунара, Шаулан кӀант Иш-Бошат схьа а эцна, иза Махьанайме схьавалийра+. 9Цо иза ГалӀадана а, Ашурайна а, ИзраӀална а, Эпраймана а, Бен-Яманан махкана а, берриг а Исраилан махкана а тӀехь паччахь вина дӀахӀоттийра. 10Цу хенахь Шаулан кӀентан Иш-Бошатан шовзткъа шо дара. Шина шарахь лаьттира иза, Исраил-махкана тӀехь долу паччахьалла шен карахь а долуш.

Даудана тӀаьхьа ЯхӀудан тӀаьхье бен ца хӀоьттира. 11ВорхӀ шараххьий, ялх баттаххьий лаьттира Хьевронехь ЯхӀудан тӀаьхьенна тӀехь Даудан паччахьалла+.

Исраилхошна а, яхӀудхошна а юкъахь хилла тӀом

12Неран кӀант Абунар а, Шаулан кӀентан Иш-Бошатан эскархой а, Махьанаймера ара а бевлла, ГавӀон-гӀала дӀабахара. 13Даудан тӀемалошца аравелира Царуятан кӀант Йоаб а. Уьш ГавӀонерачу Ӏома йистехь дуьхь-дуьхьал кхийтира. ТӀемалойн цхьа тоба Ӏоман цхьана йисте охьахиира, ткъа важа вукху йисте хиира+. 14Абунара Йоабе элира: «Кегий нах, хьала а гӀиттабай, шайга хӀун дало хьовсийта».

Йоаба жоп делира: «Дика ду, хьалагӀовттийта».

15Шаулан кӀант волчу Иш-Бошатан агӀонера шийтта бен-яманхо хьалагӀаьттира. Царна дуьхьал Даудан шийтта эскархо а гӀаьттира. 16Цара хӀораммо а, вовшийн кортош схьа а лаьцна, агӀонаш чу тур дахийтира. И кӀентий цхьаьний охьаийгира. Цу меттиган цӀе, ГавӀонера Хьелкхат-ХӀацурайм аьлла, тиллира (иза «таррийн аре» бохург ду).

17Цу дийнахь цара чӀогӀа тӀом бира. Даудан эскархоша Абунар а, цуьнца хилла болу исраилхой а эшийра.

18Цигахь Царуятан кхо кӀант вара: Йоаба, Абушай, ӀасахӀал. ӀасахӀал, акха сай санна, чехка вадалуш вара+. 19Иза Абунарна тӀаьхьавелира, цуьнан лорана тӀера я аьтту, я аьрру агӀор а ца волуш. 20Абунара, юха а хьаьжна, цуьнга элира: «Хьо вуй иза, ӀасахӀал?»

Вукхо жоп делира: «Со ву».

21ТӀаккха Абунара ӀасахӀале элира: «Аьтту я аьрру агӀор а таӀий, хьайна цхьа жима стаг схьа а харжий, иза вен а вей, цуьнан герз схьаэца». Амма ӀасахӀална ца лиира цунна тӀаьхьара дӀавала. 22Абунара юха а цуьнга элира: «ДӀавала суна тӀаьхьара, ма вейта соьга хьо. Со муха гӀур ву хьан вешина Йоабана дуьхьал?» 23Амма важа цунна тӀаьхьара ца волура. ТӀаккха Абунара, юха а вирзина, цунна хьажийна, шен гоьмукъ Ӏоьттира, иза, цуьнан гайх чекх а баьлла, букъах арабелира. ӀасахӀал цигахь, охьа а воьжна, велира. Иза веллачу меттигна уллохула тӀехволуш мел верг цигахь соцура.

24ӀасахӀалан ши ваша Йоаббий, Абушай Абунарна тӀаьхьавелира. Малх чубузуш бара, и шиъ Гихьана дуьххьал болчу, ГавӀонерачу яьссачу аренга боьдучу новкъахула Ӏуьллуш болчу, Аьми олучу гу тӀе кхаьчча. 25Бен-яманхой, Абунарна гонах а бевлла, шайх цхьа тоба а йина, вукху гунан буьххье дӀахӀиттира. 26Абунара Йоабе мохь туьйхира: «Массо а хенахь летар дуй те вай вовшех? Хьуна ца хаьа, хӀокху хӀуманан тӀаьхье балане хир юйла? Маца эр ду ахь хьайца болчаьрга, шайн вежаршна тӀаьхьадовлий ма лела?»

27Йоаба элира: «Дийна волчу Делах чӀагӀо йо ас: ахьа иштта ца аьллехьара, сан эскархой кханалера Ӏуьйре тӀекхаччалц шайн вежаршна тӀаьхьабевлла лелар ма бара». 28Эццахь Йоаба коьман маӀа лекхира. Адам исраилхошна тӀаьхьадаьлла лелачуьра сецира. ТӀом дӀабелира.

29Абунар а, цуьнца болу нах а буьйсанна Йордан-хин тогӀехула дӀаихира. Уьш, Йордан-хил дехьа а бевлла, шолгӀачу дийнахь а новкъахь бара. ТӀаьххьара а уьш Махьанайме схьакхечира.

30Йоаб Абунарна тӀаьхьаваьлла лелачуьра юхавирзира. Цо адам схьагулдира. Царна юкъахь, ӀасахӀал воцург, Даудан эскархойх ткъайоьсна стаг тӀеоьшуш вара. 31Даудан эскархоша Абунаран нах а, бен-яманхой а эшийра. Церан вийна верг кхо бӀе кхузткъа стаг вара. 32Дакъа схьа а эцна, ӀасахӀал Байтлахам-гӀалахь шен ден коша чохь дӀавоьллира цара. Йоаб шеца болчаьрца буьйса дӀаяллалц новкъахь вара. Сахуьллучу хенахь уьш Хьевроне кхечира.

3

3^1•Даудан цӀенний, Шаулан цӀенний юкъахь еххачу хенахь тӀемаш лаьттира. Даудан ницкъ чӀагӀлуш бара, ткъа Шаулан цӀа эшна догӀура.

Хьевронехь Даудана ялх кӀант во

2Хьевронехь Даудана кӀентий бинера. Цуьнан дуьххьарлера кӀант Амнан израӀалхо йолчу АхьнуӀмата вина вара+. 3ШолгӀа кӀант Калиаб Набалехь марехь хиллачу кармалхо йолчу АбигӀала вина вара. КхоалгӀа кӀант Абушалам Гешурахь паччахь волчу Талмайн йоӀа МаӀхас вина вара+. 4ВоьалгӀа кӀант Адан-ЯхӀу Хьагата вина вара, пхоьалгӀа кӀант Шапат-ЯхӀу Абиталис вина вара+. 5ЙолхалгӀачу кӀентан ИтраӀаман нана ӀагӀлат яра, иза, вуьш санна, Даудан зуда яра. Даудан и ялх кӀант Хьевронехь вина вара.

Абунар Даудах дӀакхета

6Шаулна а, Даудана а тӀаьхьахӀиттина болчарна юкъахь тӀом лаьттачу хенахь, Шаулна тӀаьхьахӀоьттинчарна юкъара волу Абунар чӀагӀвелира шен даржехь.

7Шаулан, Рицпат цӀе а йолуш, цхьа гӀарбаш-зуда хилла. Иза АяхӀун йоӀ яра. Иш-Бошата Абунаре элира: «Хьо сан ден гӀарбаш-зудчуьнца[*] хӀунда Ӏийра?»+
8Абунар цо аьллачунна чӀогӀа оьгӀазвахара. Цо Иш-Бошате элира: «Хьуна со жӀаьла ду-м ца моьтту? ЯхӀудана дуьхьал а ваьлла, аса хьан ден Шаулан цӀенна а, хьан вежаршна а, цуьнан доттагӀашна а гӀуллакх дина, хьо Даудан кара дӀа а ца велла. Ткъа тахана, и зуда бахьана долуш, со бехкевеш ву-кх хьо?! 9Дала, Шен лааме хьаьжжина, луьра таӀзар дойла суна, Везачу Эло, чӀагӀо а еш, Дауде аьлларг аса цунна ца дахь+. 10+Шаулан цӀийнера паччахьалла схьа а даьккхина, берриге а Исраилан а, ЯхӀудан а мехкашна тӀехь, Дан-гӀалара дуьйна Беар-ШабаӀе кхаччалц, паччахьалла Дауде дӀа а лур ду»+. 11Иш-Бошата Абунаре хӀумма а ца элира, ша цунах озалуш волу дела.

12Абунара шегара Дауд волчу геланчаш бахийтира хабар эцна: «ХӀара латта хьенан ду? Соьца берта вола, аса дерриг а Исраилан халкъ хьайна тӀедерзо гӀо дийр ду хьуна».

13Дауда элира: «Дика ду. Со хьоьца берта вогӀур ву. Амма сан хьоьга цхьа дехар хир ду. Аса хьуна сайн юьхь гойтур яц, нагахь санна ахьа со волчу вогӀуш хьайца Шаулан йоӀ Михула ца ялаяхь»+.

14+Дауда Шаулан кӀант Иш-Бошат волчу хабар эцна геланчаш бахийтира: «Схьало сан зуда Михула, аса, бӀе пӀелаштамхо сунт а вина, эцна йолу»+. 15Иш-Бошата нах бахийтира иза Лайшин кӀантера Палтиалера схьаяккха+. 16Михулица цуьнан майра а веара. Велха а воьлхуш, цо иза Бахьруме кхаччалц дӀайигира. Амма Абунара Палтиале элира: «Хьайн цӀа юхаверза». Иза цигара юхавирзира.

17Абунара, Исраилан къаношка вистхуьлуш, элира: «Селхана а, цул хьалха а шуна лууш дара, Дауд шайна тӀехь паччахь хуьлийла. 18ХӀинца кхочушде иза! ХӀунда аьлча Везачу Эло Дауде аьлла: „Даудан карахула Аса Сайн Исраилан халкъ пӀелаштамхойн а, церан массо мостагӀийн а куьйга кӀелхьара схьадоккхур ду“». 19Изза элира Абунара бен-яманхошка а. Абунара, Хьевроне а вахана, Дауде дӀахаийтира Исраилан а, дерриг а бен-яманхойн цӀийнан лаам.

20Абунар, шеца цхьаьна ткъа стаг а волуш, Хьевроне веача, Дауда цунна а, цуьнца цхьаьна болчарна а той хӀоттийра. 21Абунара Дауде элира: «Со хӀинца, хьала а гӀаьттина, сайн паччахь волчу дерриг а Исраилан халкъ схьагулдан воллу. Цара хьоьца барт бинчул тӀаьхьа, ахьа, хьайна ма-луъу, массарна а тӀехь паччахьалла латтор ду». Дауда Абунар маьрша дӀавахийтира.

Абунар вер

22Даудан эскархой Йоабаца цхьаьна генарчу новкъара цӀа баьхкира. Цара шайца йоккха хӀонс еанера, амма Абунар цу хенахь Даудаца Хьевронехь вацара, хӀунда аьлча иза Дауда маьрша новкъа ваьккхинера. 23Йоаб шеца хиллачу эскарца юхавирзича, цуьнга дӀадийцира, Дауд волчу Неран кӀант Абунар веана хилар а, паччахьо иза маьрша дӀавахийтина хилар а. 24Йоаб, паччахь волчу а веана, цуьнга вистхилира: «ХӀун ду ахьа динарг? Хьо волчу веана волу Абунар дӀа хӀунда вахийтира ахьа? Ткъа хӀинца иза дӀа ма ваха! 25Хьуна вевзаш ма ву Неран кӀант Абунар. Иза хьо леван веана, хьан чувогӀу а, араволу а некъаш довзархьама а, ахьа хӀун леладо хаархьама а».

26Дауд волчуьра ара а ваьлла, Йоаба Абунарна тӀаьхьа геланчаш бахийтира. Цара иза Сирин гӀунна тӀера дуьйна юхаверзийра, Дауде хӀумма а ца олуш. 27Абунар Хьевроне юхавирзича, Йоаба, цуьнца къамел дан воллуш санна, дехьа а ваьккхина, цуьнан гайх хӀума Ӏоьттира. Иштта велира Абунар, Йоабан вешин ӀасахӀалан цӀий бахьана долуш+.

28ТӀаьхьо шена цунах лаьцна хиъча, Дауда элира: «Со а, сан паччахьалла а Везачу Элана хьалха цкъа а бехке дацара Неран кӀант Абунар валарна. 29Йоабан а, цуьнан доьзалан а коьрта тӀе дужийла и цӀий. Цуьнан цӀентӀахь гуттара а хуьлийла дегӀа тӀехь ца йоьрзуш йолу чкъуран цамгар ерг а, Ӏасанца бен ког ца баккхалуш верг а, туьро чевнаш йина воьжнарг а, мацалла ловш верг а»+. 30Йоаба а, цуьнан вашас Абушайс а Абунар вийна, цо ГавӀонахь хиллачу тӀамехь шайн ваша ӀасахӀал вийна дела+.

31Дауда Йоабе а, цуьнца хиллачаьрга а элира: «Шайна тӀера бедарш этӀа а яй, шаьш гӀайгӀане дуйла хоуьйтуш йолу бедарш юха, Абунарна делха». Абунаран дакъа кешнашка дӀахьочу хенахь Дауд-паччахь барамна тӀаьхьахӀоьттина воьдуш вара. 32Иза Хьевронехь дӀавоьллича, цуьнан коша тӀехь паччахь чӀогӀа вилхира. Дилхира дерриге а халкъ. 33Абунар дагавоуьйтуш, паччахьо хӀара гӀайгӀане назма элира:

«Сонтачу стеган санна, валар хила дезарий техьа Абунаран?

34Хьан куьйгаш дӀадихкина дацара,
хьан когаш буржалш тоьхна бацара.

Талорхойн карах велларг санна, хьо а велла».

Массо а халкъ цунна тӀехь доьлхуш дара.

35Цу дийнахь дукха нах тӀебаьхкира Даудана, цуьнга яа хӀума яа бохуш. Амма Дауда, дуй а бууш, чӀагӀо йинера: «Дала, Шен лааме хьаьжжина, луьра таӀзар дойла суна, аса малх чубуззалц баьпках я кхин йолчу юучу хӀуманах мотт тохахь», – аьлла. 36Дерриг а халкъана иза хиира. Царна иза чӀогӀа тайнера, паччахьо деш долу массо а хӀума санна. 37Цу дийнахь дерриг а Исраилан халкъана хиира, Неран кӀант Абунар вуьйш паччахьо дакъа ца лаьцнийла. 38Дауда шен ялхошка элира: «Шуна хаьий, тахана Исраилан пачхьалкхехь воккха баьчча веллийла? 39Со хӀинца а сайн даржехь чӀагӀвелла дӀахӀоьттина вац, паччахьалла дӀакхехьа къобалвина велахь а. Тахана Царуятан кӀентий сол сов ницкъ болуш бу. Цундела Везачу Эло, церан зуламашка хьаьжжина, вониг дойла царах хӀоранна а»+.

4

Иш-Бошат вер

4^1Шаулан кӀант Иш-Бошат, шена Хьевронехь Абунар веллийла дӀахиъча, чӀогӀа воьхна хьаьвзира. Иштта доьхна дара массо а халкъ а. 2Шаулан кӀентан эскаран шиъ куьйгалхо хилла – БаӀний, Рахбий. И шиъ бен-яманхойн цӀийнах волчу баировтхочун Римунан ши кӀант вара. (Ткъа Баировт Бен-Яманна чуйогӀуш хилла+. 3Баировтхой бевдда ГӀитайме дӀабахана. Уьш хӀинца а цигахь тӀебаьхкина нах санна Ӏаш бу.)+

4+Шаулан кӀентан ЯхӀунатин астагӀа а волуш кӀант хилла. Иза пхи шо долуш хилла, ИзраӀалара Шаулаххий, ЯхӀунатаххий лаьцна ирча кхаъ беанчу хенахь. Церан бераш лелош йолу зуда, катоьхна кӀант схьа а эцна, иза кӀелхьарваккхархьама едда йоьдуш хилла. Иза едда йоьдучу хенахь, кӀант цуьнан карара охьавоьжна. ХӀетахь дуьйна схьа иза астагӀваьлла лелаш хилла. Цу кӀентан цӀе Мапи-Бошат яра+.

5Баировтхо волчу Римунан ши кӀант Рахбий, БаӀний Иш-Бошатан цӀа вахана. Уьш де дохделлачу хенахь цига дӀакхечира. Иш-Бошат цу хенахь, садоӀуш, шен меттахь вижина Ӏуьллуш вара. 6Ткъа кевнера кӀа цӀандеш йолчу ялхочунна наб кхеттера. Рахбий, БаӀний Иш-Бошатан цӀа чу велира[*]. Цуьнан гайх тур а Ӏоьттина, уьш бевдда дӀабахара. 7И шиъ Иш-Бошатан дӀавуьжучу цӀа чу ваьлча, иза шен меттахь наб еш вара. Шаьш иза вийначул тӀаьхьа, цара цуьнан корта, тӀера а баьккхина, шайца дӀабаьхьира. Буьйса дӀаяллалц, Йордан-хин тогӀехула дӀаихира и шиъ. 8Иш-Бошатан корта Хьевронехь Ӏаш волу Дауд волчу схьабеара цара. Паччахье вежарша элира: «ХӀара, хьо вен гӀерташ, хьуна тӀаьхьаваьлла леллачу хьан мостагӀчун Шаулан кӀентан Иш-Бошатан корта бу. ХӀинца Везачу Эло бекхам бина Шаулна а, цуьнан тӀаьхьенна а сан паччахь волу олахо бахьана долуш».

9Дауда баировтхо волчу Римунан кӀенташка элира: «Массо а халонех со кӀелхьарваьккхинчу, дийна волчу Везачу Элах чӀагӀо йо ас+. 10+Цхьана стага соьга, ша беанарг хаза кхаъ бу моьттуш, элира: „Шаул велла дӀаваьлла“. Амма, цунна совгӀат дан дезачохь, аса иза ЦакхелагӀахь, схьа а лаьцна, вийра+. 11Ткъа хӀинца пайда боцучу наха шен меттахь вижина Ӏуьллуш волу цхьа а бехк боцу стаг вийча, аса шуна бекхам бан ца беза, шу дайа а дайина?» 12Дауда шен эскархошка омра дира, уьш байа аьлла. Цара уьш байира, церан куьйгаш а, когаш а схьа а даьхна, догӀмаш Хьевронехь Ӏома йистехь хьалаоьхкира. Ткъа Иш-Бошатан корта, схьа а эцна, Хьевронехь Абунаран коша чохь дӀабоьллира.

5

Исраилхоша Дауд шайн паччахь вина дӀахӀоттаво

(1 Шерашкахь 11:1-9; 14:1-7)

5^1•Исраилан халкъан массо а тайпанашкара болчу наха, Дауд волчу Хьевроне а баьхкина, цуьнга элира: «Тхо хьан са а, цӀий а ду. 2Шаул тхуна тӀехь паччахьалла деш волчу хенахь а, ахьа Исраилан халкъ тӀам тӀе а дигна, цигара юха а далийна. Везачу Эло хьоьга элира: „Хьо Сан Исраилан халкъана тӀехь жаӀу хир ву, цуьнан баьчча а хир ву“»+. 3Исраилан халкъах болу берриг а къаной Дауд волчу Хьевроне баьхкира. Цо цаьрца Хьевронехь Везачу Элана хьалхахь барт бира. Дауд Исраилан халкъан паччахь ван, зайтдаьтта а дуттуш, къобалвира цара. 4+Паччахь хилла Дауд дӀахӀоьттича, цуьнан ткъе итт шо дара. Дауда шовзткъа шарахь паччахьалла дира+. 5Хьевронехь ша волуш, цо ЯхӀудан халкъана тӀехь ворхӀ шараххьий, ялх баттаххьий шен паччахьалла латтийна, ткъа Ярушалаймехь иза дерриг а Исраилан халкъана а, ЯхӀудан халкъана а тӀехь ткъе кхойтта шарахь паччахь хилла лаьттира+.

Дауда Ярушалайм-гӀала схьайоккху

6+•Паччахь а, цуьнца болу нах а Ярушалайме бахара, цигахь бехаш болчу явсайхошна тӀелата. Ткъа цара Дауде элира: «Хьо кхуза чувогӀур вац: ур-атталла бӀаьрзечарий, астагӀчарий дӀалоллур ву хьо». Иза «Дауд кхуза чувалур вац» бохург дара+. 7Делахь а, уьш эша а бина, Дауда Цийон олуш йолу гӀап схьаяьккхина. ТӀаьхьо цу гӀопана, «Даудан гӀала» аьлла, цӀе тиллира.

8Цу дийнахь Дауда элира: «Явсайхой эшо лууш мел верг лаьтта кӀелахь йолчу биргӀанехула ваха веза, „бӀаьрзе а, астагӀа а“ болу сан мостагӀий болчу царна тӀекхачархьама». Цундела олуш ду: «АстагӀа верггий, бӀаьрзениггий цӀа чу вогӀур вац».

9Дауд цу гӀопа чохь ваха хиира, цуьнан цӀе, «Даудан гӀала» аьлла, тиллира. Цо гӀалина гонах долчу лаьтта тӀехь гӀишлош дӀахӀиттийра. Цо Милло олучу гу тӀера дуьйна дӀахӀиттийнера уьш+. 10Даудан паччахьалла чӀагӀлуш дӀадоьдуш дара, массо ницкъийн Веза Дела а цуьнца вара+.

11•Цора-гӀалара паччахьо Хьирама Дауд волчу геланчаш бахкийтира. Цара баганан дечиган дитташ а деара, шайца тӀулган а, дечиган а пхьераш а балийра. Цара Даудана цӀенош дира+. 12ТӀаккха хиира Даудана Везачу Эло ша исраилхойн паччахьан даржехь чӀагӀвинийла а, Цо хаьржина долчу Исраилан халкъан дуьхьа шен паччахьалла айинийла а.

13Хьевронера Ярушалайме а веана, Дауда шена кхин а зударий а, гӀарбаш-зударий а бигира. Кхин а кӀентий а, йоӀарий а хилира Даудан. 14Ярушалаймехь цунна дина долчу берийн цӀераш иштта яра: ШамуӀ, Шубаб, Ната, Сулим,+
15Ибхьар, Эли-ШуӀа, Непаг, ЯпияӀ, 16Эли-ШамаӀ, ЭлидаӀ, Эли-Пулат.

Дауда пӀелаштамхошна дуьхьал тӀом бо

(1 Шерашкахь 14:8-17)

17•ПӀелаштамхошна Дауд Исраилан паччахь къобалвинийла дӀахиъча, уьш массо а иза лаха арабевлира. Амма Дауд, шена и хезча, шен чӀагӀйина йолчу меттиге дӀавахара. 18Ткъа пӀелаштамхой, схьа а баьхкина, Репайм олучу тогӀи чохь охьахевшира+. 19Дауда Везачу Эле хаьттира: «Со пӀелаштамхошна дуьхьал вала мегий? Ахьа уьш сан кара схьалур буй те?»

Везачу Эло жоп делира: «Мега. Аса пӀелаштамхой хьан кара дӀалур бу».

20Дауда, БаӀал-Паруциме а вахана, пӀелаштамхой эшийра. Дауда элира: «Дистина тӀедогӀучу хино санна, Везачу Эло дӀабехира сан мостагӀий суна хьалхара». Цундела цу меттиган цӀе, БаӀал-Паруцим аьлла, тиллина (иза «хи тӀедаларан олахо» бохург ду)+. 21ПӀелаштамхоша цигахь шайн цӀуш битира, ткъа Дауда а, цуьнца болчара а уьш схьаийцира.

22Юха а пӀелаштамхой, баьхкина, Репайм олучу тогӀи чохь охьахевшира. 23Дауда кхин цкъа а Везачу Эле хаттар дира, Цо цунна жоп делира: «Царна дуьхьал ара ма вала. ТӀехьахула тӀе а гӀой, комарийн дитташ долчу агӀор царна тӀелата. 24Хьайна, комарийн диттийн баххьашкахула цхьаъ дӀавоьдуш санна, гӀовгӀа хазахь, сихха царна тӀе гӀо. Цунах хьуна хуур ду, Веза Эла, хьуна хьалха а ваьлла, пӀелаштамхойн эскар хӀаллакдан воьдийла»+. 25Дауда Везачу Эло шена тӀедиллинарг кхочушдира. Цо пӀелаштамхойн эскар ГавӀон-гӀалара дуьйна ГӀазар-гӀалина тӀекхаччалц эшийра.

6

Делан деза тӀорказ Ярушалайме схьадохьу

(1 Шерашкахь 13:1-14; 15:25–16:6, 43)

6^1•Дауда юха а уггар тоьлушха болу Исраилан тӀемалой шена тӀекхайкхира. Цунна ткъе итт эзар стаг схьагулвелира. 2+Дауд а, цуьнца долу массо адам а ЯхӀуд-махкарчу БаӀала-гӀала дахара, цигара Делан деза тӀорказ схьадан. Цу тӀорказца йоьзна цхьа леррина цӀе ю: массо а ницкъийн Везачу Элан цӀе. ТӀорказан негӀар тӀехь дина дӀахӀоттийна дашо ши каруб-малик ду. Царна тӀехула ю Везачу Элан меттиг+. 3+Деза тӀорказ, гун тӀехь лаьттачу Абинадабан цӀа чуьра схьа а эцна, керлачу гӀудалкхана тӀе охьа а хӀоттийна, схьадеара. Ткъа Абинадабан кӀентий Ӏузий, Ахьъюй и гӀудалкх лелош вара+. 4Абинадабан цӀа чуьра арадаьккхина долу Делан деза тӀорказ гӀудалкхана тӀедиллира. Цу гӀудалкхана хьалхаваьлла Ахьъю вара. 5Дауд а, исраилхой а Везачу Элана хьалха, зоьзан дечигах динчу тайп-тайпанчу пондаршца а, иштта дечиг-пондаршца а, жиргӀанашца а, горгалешца а, негӀарш вовшахдеттарца а, хелхабуьйлуш бара. 6Нахонан хьаьтта кхаьчча, Ӏузас, куьг дӀа а кховдийна, Делан тӀорказ схьалецира, стерчаша иза агӀордаьккхина дела+. 7Амма Веза Эла чӀогӀа оьгӀазвахара Ӏузина. Цо иза циггахь, цу тайпана, оза а ца луш, тӀорказна тӀе куьг даьхьна аьлла, вийра. Иза Делан тӀорказна уллохь велира. 8ТӀаккха Дауд чӀогӀа оьгӀазвахара, Везачу Эло Ӏузина тохар бахьана долуш. И меттиг хӀинца а «Парас Ӏуза» олуш ю (иза «Ӏузина таӀзар дар» бохург ду).

9Цу дийнахь Дауд чӀогӀа кхеравелира Везачу Элах. Цо элира: «Везачу Элан деза тӀорказ со волчу муха дахьар ду?» 10Даудана ца лиира Везачу Элан тӀорказ ша волчу, Даудан гӀала, дӀадахьийта. Цундела цо иза гатихо волчу Ӏабади-Эдоман цӀа дӀадаьхьира. 11+Деза тӀорказ гатихо волчу Ӏабади-Эдоман цӀахь кхаа баттахь лаьттира. Везачу Эло Ӏабади-Эдом а, цуьнан дерриг цӀа а декъалдира+.

12Цхьа хан яьлча, наха Дауде элира: «Везачу Эло Ӏабади-Эдом а, цуьнан цӀа а декъалдина, Делан деза тӀорказ иза волчохь лаьттина дела». ТӀаккха Дауда воккхаверца Делан деза тӀорказ Ӏабади-Эдоман цӀера Даудан гӀала схьадаийтира. 13Везачу Элан деза тӀорказ дахьаш богӀуш болчара хьалхара ялх гӀулч яьккхича, эса а, сту а сагӀина дейтира Дауда. 14Дауд, шен берриг а ницкъаца воккха а веш, Везачу Элана хьалха хелхавуьйлура, цунна тӀеюьйхина гатанан оба бен, хӀумма а яцара+. 15Дауда а, дерриг а Исраилан халкъо а Везачу Элан деза тӀорказ, хазахетарца маьхьарий а детташ, коьман маӀаш а лоькхуш, схьадахьаш дара.

16Везачу Элан тӀорказ Даудан гӀалина чоьхьа доккхучу хенахь, Шаулан йоӀ Михула корах арахьоьжуш яра. Шена, Везачу Элана хьалха ирх а лелхаш, воккхаверца хелхавуьйлуш волу Дауд-паччахь гича, шен даг чохь иза цунах ца ешира+. 17Везачу Элан тӀорказ, схьа а деана, Дауда хӀоттийначу Делан четар чохь охьадиллира. Везачу Элана хьалха Дауда дийнаташ дагоран а, бертан а сагӀанаш дехира+. 18Ша дийнаташ дагоран а, бертан а сагӀанаш даьхна ваьллачул тӀаьхьа, Дауда массо а ницкъийн Везачу Элан цӀарах халкъ декъалдира+. 19+Массо а исраилхочунна, божаршна санна зударшна а, цо цхьацца бепиг а, Ӏаьвдинчу хурманийн цхьацца курс а, Ӏаьвдинчу кишмийн цхьацца курс а кховдийра. Адам шен-шен цӀа дахара.

20Шен цӀа декъалдан дагахь Дауд шен чу веача, Шаулан йоӀа Михулас, кхунна дуьхьал а яьлла, элира: «Ма билгалвели тахана Исраилан паччахь, шен ялхойн гӀарбашашна хьалхахь верзина а ваьлла, пайда боцуш волу стаг верзина ма-валлара!»

21Дауда Михуле элира: «Со халхаваьлла Везачу Элана хьалха, хьан ден метта а, цуьнан цӀийнах мел волчун метта а со хаьржина, дерриг а Исраилан халкъан паччахь вина дӀахӀоттийна волчу. Цунна хьалха со кхин а халхавер ву+. 22Сайн бӀаьргашкахь со кхин а кӀезиг хилла дӀахӀуттийла, амма ахьа буьйцуш болчу гӀарбашашна юкъахь сан сий хир ду хьуна».

23Шаулан йоӀан Михулин ша елла дӀаяллалц бераш ца хилла.

7

Даудана Делера бина хаам

(1 Шерашкахь 17:1-15)

7^1•Паччахь шен цӀахь Ӏаш вара. Везачу Эло иза шена гонах болчу мостагӀех мукъа витинера. 2ТӀаккха паччахьо Ната-пайхамаре элира: «Хьажал, со баганан дечигах дина долчу цӀенна чохь Ӏаш ву, ткъа Делан тӀорказ четар бухахь лаьтташ ду»+.

3Натас паччахье элира: «Хьайна дан дагадеанарг, ваха а гӀой, де, Веза Эла хьоьца ву». 4Амма цу буссехь Натига Везачу Элан дош кхечира: 5«Ваха а гӀой, Сан лай волчу Дауде дӀаала, Везачу Эло иштта боху алий: „Хьо вуй те Суна чохь Ӏан цӀа ден верг? 6Исраилхой Мисар-махкара Аса арабаьхначу хенахь дуьйна схьа, таханлера де тӀекхаччалц, Со цӀа чохь Ӏийна вац. Ерриг а цу хенахь Со четар чохь Ӏийра, цхьана меттера вукху метте а вуьйлуш. 7Исраилан халкъаца Со миччахьахула а лелачу хенахь халкъан тайпанашкара цхьаьнгге а, Сайн Исраилан къомана тӀехь Ӏуналла дан Айса къобалвинчуьнга хаьттиний ткъа Аса: ‘Аша Суна баганан дечигах цӀа хӀунда ца до?’“

8Ткъа хӀинца, ваха а гӀой, Сан лай волчу Дауде дӀаала: „Массо а ницкъийн Везачу Эло хьоьга боху: ‘Аса хьо, уьстагӀий дажош волчуьра схьа а валийна, Сайн Исраилан халкъана тӀехь баьчча хӀоттийна+. 9Хьо мичча вахча а, Со массо а хенахь хьоьца хилла. Массо а хьан мостагӀий Аса хӀаллакбина. Аса дуьнен тӀехь сийлахь болчарна юкъахь а къаьсттина хьан сий хьаладоккхур ду+. 10Аса Сайн Исраилан халкъана меттиг билгалйоккхур ю, иза цигахь паргӀат охьахаийта а, цуьнга кхин са ца гатдайта а. Зуламечу наха уьш кхин хьийзор бац, юьхьанца,+
11мехкан куьйгалхой Сан къомана тӀехь Аса къобалбинчу хенахь дуьйна иза ма-хиллара. Аса хьан мостагӀех хьо кӀелхьарвоккхур ву. Аса хаам бо хьоьга, Веза Эла волчу Айса хьуна хьан тӀаьхьенах цӀа дийр ду аьлла. 12+Хьан денош чекх а девлла, хьо хьан дай болчу дӀакхелхинчул тӀаьхьа, Аса хьан тӀаьхьенах цхьаъ паччахь вина дӀахӀоттор ву, цуьнан паччахьалла чӀагӀ а дийр ду+. 13Цо Суна лерина цӀа дийр ду, ткъа Аса иза даим шен паччахьан даржехь чӀагӀвийр ву+. 14+Со цуьнан да хир ву, иза Сан кӀант хир ву. Нагахь санна цо къа латадахь, Аса цунна таӀзар дийр ду. Нехан шедаца а, адамаша еттарца а таӀзар дийр ду Ас цунна+. 15Амма Аса иза Сайн безамах воккхур вац, хьан бӀаьргашна хьалхара ваьккхина волу Шаул Аса Сайн безамах ваьккхинехь а. 16+Хьан цӀа а, паччахьалла а Суна хьалха даим хир ду, хьан паччахьан гӀант ерриге а хенахь лаьттар ду!’“»+
17Дерриг и дешнаш а, шена хӀоьттина сурт а Натас ма-дарра дӀадийцира Дауде.

Дауда Деле доӀа до

(1 Шерашкахь 17:16-27)

18•ТӀаккха Дауд-паччахьо, ваха а вахана, Везачу Элана хьалхахь дӀа а хӀоьттина, элира: «Со а мила вара, ва сан Хьалдолу Эла, сан цӀа а хӀун яра, Ахьа цу тайпана со даржехь лакхаваккхал? 19Хьуна-м иза а кӀезиг хетта, сан Хьалдолу Эла! Ахьа Хьайн лай волчун цӀийнах хиндерг а схьадийци. Адамашна лерина иштта Ӏедал Хьан ду техьа, сан Хьалдолу Эла? 20ХӀун эр ду Хьоьга Дауда? Хьуна Хьайн лай ма вевза, сан Хьалдолу Эла. 21Айхьа аьллачун дуьхьа а, Хьайн деган лаамца а и даккхий хӀуманаш дина Ахьа, и шадерг Хьайн лайна дӀа а довзуьйтуш. 22Хьо воккха ву, сан Хьалдолу Эла. Хьоьца нисван цхьа а стаг а вац, Хьо воцург Дела а вац, тхайн лергашна тхуна схьа-ма-хаззара+. 23+Мичахь ду Хьан санна долу къам? Мичахь ду Исраилан санна долу халкъ? Шен дуьхьа Дела араваьлла къам дуьнен чохь цхьаъ бен дац. Дела аравелира, Шена и къам мехах схьаэцархьама а, Шен цӀе айархьама а, уьш бахьана долуш даккхий а, инзаре а гӀуллакхаш дархьама а. Айхьа Мисар-махкара мехах паргӀатдаьккхина долчу Хьайн къомана хьалхара важа къаьмнаш а, церан деланаш а дӀалохкура Ахь+. 24Ахьа Исраилан къам, Хьайн къам а дина, массо а ханна хаьржина, ткъа Хьо, Веза Эла, цуьнан Дела хилла дӀахӀоьттина.

25Ткъа хӀинца, Веза Дела, Айхьа Хьайн лай волчу сох а, сан цӀийнах а лаьцна аьлла долу дош массо а тӀейогӀун йолчу ханна чӀагӀдехьа. Айхьа аьлларг кхочуш а дехьа, 26массо а тӀейогӀун йолчу ханна Хьан цӀе язъяйтархьама. ТӀаккха наха эр ду: „Массо а ницкъийн Веза Эла – Иза Исраилан халкъан Дела ву!“ Иштта Хьан лай волчу Даудан цӀа Хьуна хьалха чӀагӀделла лаьттар ду! 27Ткъа Ахьа, массо а ницкъийн Веза Эла, Исраилан халкъан Дела, Хьайн лай волчуьнга элира: „Аса хьуна цӀа дийр ду“. Цундела Хьан лай волу со Хьоьга хӀара доӀа дан Хьох хӀоьттира.

28Сан Хьалдолу Эла! Хьо – Дела ву! Ахьа мел олуш дерг тешаме ду, ткъа хӀинца Хьайн лай волчунна иштта дика дан ваӀда дина Ахь! 29Хьан лай волчун тӀаьхье декъалъехьа, иза массо а ханна а Хьайна хьалха хилийтархьама. Иза Ахьа соьга аьлларг ма ду, сан Хьалдолу Эла! Ахьа декъалдар бахьана долуш, Хьан лай волчун цӀа массо а хенахь декъал хир ду».

8

Даудан тӀеман толамаш

(1 Шерашкахь 18:1-17)

8^1•Цул тӀаьхьа Дауда пӀелаштамхошна тӀехь толам баьккхира. Иштта, цо пӀелаштамхойн карара цу лаьтта тӀехь хилла олалла схьадаьккхира.

2Дауда иштта муабахой а эшийра. Уьш лаьтта тӀе охьа а бахкийтина, цхьана муьшаца церан барам билгалбаккхийтира цо. Шина муьшан барамехь берш байина дӀабехира, ткъа кхозлагӀчу муьшан барамехь берш дийна битира. Иштта, муабахой Даудан лай хилла дӀахӀиттира, кхунна ял а луш.

3Рахьубан кӀант ХӀадад-Ӏезар Цобехь паччахь хилла. Иза, Эпрат-хина йистехула Ӏохкуш долчу латтанаш тӀехь шен паччахьалла дӀахӀотто воьдучу хенахь, Дауда эшийра+. 4Цо цуьнгара цхьа эзар ворхӀ бӀе бере а, ткъа эзар тӀемало а схьаваьккхира. Шен гӀудалкхашна хьалха дӀайожа бӀе говр бен ца юьтуш, массо а говрийн когийн пхенаш хедийра цо+.

5Цоба-мехкан паччахь волчу ХӀадад-Ӏезарна гӀоьнна Дамасакхера арамхой баьхкира, амма Дауда ткъе шиъ эзар арамхо хӀаллаквира. 6Дауда арамхой Ӏаш болчу Дамасакхехь шен эскаран цхьайолу тобанаш дӀахӀиттийра. Иштта, арамхой а Даудан лай хилла дӀахӀиттира, цунна ял а луш. Везачу Эло Дауд иза араволучу массо а меттера толамца цӀа воьрзуьйтура. 7ХӀадад-Ӏезаран баьччанех дисина долу дашо турсаш схьа а эцна, Дауда Ярушалайме схьадеара+. 8ХӀадад-Ӏезаран олаллехь хиллачу Тебахьара а, Бератай-гӀалара а цо дукха ез схьадаьккхира.

9Хьамат-гӀалахь паччахь волчу ТоӀина хезира, ХӀадад-Ӏезаран эскар Дауда эшийна аьлла. 10ТӀаккха ТоӀас шен кӀант Йорам вахийтира Даудан сий дан а, цунна ХӀадад-Ӏезар эшаварна баркалла ала а, ХӀадад-Ӏезар шеца кест-кеста тӀом беш схьавеана дела. Ша Дауд волчу вогӀуш, Йорама дашо а, дато а, цӀестан а пхьегӀаш еара. 11Уьш а Дауда Везачу Элана лерина дечу гӀуллакхна йитира, ша эшийначу къаьмнашкара схьа мел даьккхина долу хӀума санна,+
12эдомхошкара[*] а, муабахошкара а, Ӏамминхошкара а, пӀелаштамхошкара а, Ӏамалекхахошкара а, иштта Цобин паччахь волчу Рахьубан кӀантера ХӀадад-Ӏезарера ша схьадаьккхинарг санна.

13+Дуьрачу тогӀи чуьра, берхӀитта эзар эдомхо[*] а эшийна, Дауд юхавирзича, цуьнан чӀогӀа сий деш цӀе яккха йолийра+. 14Дауда Эдомехь шен эскаран тобанаш дӀахӀиттийра, ткъа массо а эдомхо цуьнан лай хилла дӀахӀоьттира. Везачу Эло Дауд ша араволучу массо а меттигера толамца цӀа воьрзуьйтура+.

15•Дерриг а Исраилан халкъана тӀехь паччахьалла а деш, шен халкъаца бакъо а, нийсо а лелош вара Дауд+. 16Царуятан кӀант Йоаб цуьнан эскаран хьаькам вара, ткъа Ахьлудан кӀант ЯхӀушапти пачхьалкхан гӀуллакхаш яздархо вара+. 17Ахьтубин кӀант ЦӀадукъа а, Абу-ЯтӀарин кӀант Ахьи-Малик а динан дай бара, ткъа Сари-ЯхӀу йозанчин болх беш вара+. 18ЯхӀу-ЯдаӀан кӀант БенъяхӀу кератхошний, палетхошний[*] тӀехь хьаькам вара, ткъа Даудан кӀентий паччахьан хьехамчаш[*] бара+.

9

Дауд Шаулан доьзалца къинхетаме хилар

9^1+Дауда хаьттира: «Шаулан цӀийнах цхьа а дийна висний те? Аса цунна дика гӀуллакх дийр дара ЯхӀунатин дуьхьа»+.

2Шаулан цӀа чохь цхьа ялхо хиллера, Цуба цӀе а йолуш. Иза Дауд волчу кхайкхина схьавалийра. Дауда цуьнга хаьттира: «Хьо вуй Цуба?»

Цо жоп делира: «Ву, хьан лай волу со»+.

3+Паччахьо элира: «Шаулан цӀийнах волу кхин цхьа а вуй дийна висна? Аса цунна дика гӀуллакх дийр дара, Далла хьалха айса чӀагӀо ма-ярра».

Цубас паччахье элира: «ЯхӀунатин кӀант ву, когашна астагӀа а волуш»+.

4Паччахьо хаьттира: «Мичахь ву иза?»

Цубас паччахьна жоп делира: «Ладебарахь, Ӏамиалан кӀант волчу Макиран цӀа чохь ву»+.

5Дауда, Ладебаре шен нах а бахийтина, Ӏамиалан кӀант Макир волчуьра иза схьавалавайтира.

6Шаулан кӀентан ЯхӀунатин кӀант волчу Мапи-Бошата, Дауд волчу схьа а веана, цунна хьалха лаьтта кхаччалц шен корта охьатаӀийра. Дауда цуьнга элира: «Мапи-Бошат!»

Вукхо элира: «Кхузахь ву хьан лай»+.

7Дауда цуьнга элира: «Кхера ма лолахь. Хьан ден ЯхӀунатин дуьхьа аса дика гӀуллакх дийр ду хьуна: Хьан деден Шаулан тӀаьхьенан массо а латтанаш хьуна юхадерзор ду, ткъа хьо массо а хенахь сан шуьн чуьра кхача баа йиш йолуш а хир ву».

8Мапи-Бошата, корта а тухуш, элира: «Хьан лай волу со, деллачу жӀаьлел а оьшуш велахь а, ахьа хьайна тӀеуьйзи».

9Шаулан ялхо хилла волу Цуба шена тӀе а кхайкхина, Дауда элира: «Шаулан а, цуьнан массо а цӀийнан а долахь хилла долу хӀума аса хьан элан кӀентан кӀантана дӀало. 10Ахьа а, хьан бераша а, хьан ялхоша а цуьнан латта лело деза, цу лаьтта тӀера схьадаьлла долу напха иза волчу схьадан а деза, цуьнан кертахь массо а хенахь яа а, мала а хӀума хилийта. Ткъа хьан элан кӀентан кӀант Мапи-Бошат со волчохь яа хӀума юуш хир ву». (Цубин пхийтта кӀант а, ткъа ялхо а вара.)+

11Цубас паччахье элира: «Хьан лай волчо шен паччахьо мел аьлларг кхочушдийр ду».

Ткъа Мапи-Бошат Даудан цӀахь яа хӀума юуш вара, ша цуьнан кӀант волуш санна. 12Мапи-Бошатан жима кӀант хилла, Мика цӀе а йолуш. Цубин цӀахь Ӏаш мел верг Мапи-Бошатан лай хилла+. 13Мапи-Бошат Ярушалаймехь Ӏаш хилла, хӀунда аьлча иза массо а хенахь паччахь волчохь яа хӀума юуш хилла. Иза шинна а когана астагӀа хилла.

10

Дауда Ӏамминхой а, арамхой а эшор

(1 Шерашкахь 19:1-19)

10^1•Цхьа хан яьлча, Ӏамминхойн паччахь велира. Цуьнан метта паччахь дӀахӀоьттира цуьнан кӀант Хьануни+. 2Дауда элира: «Нахьаш соьца дика хилла дела, со а цуьнан кӀантаца дика хир ву». Цо шен ялхой бахийтира Хьанунига кадам бан.

Даудан ялхой Ӏамминхойн махка бахара. 3Амма Ӏамминхойн элаша шайн олахочуьнга элира: «Хьуна баккъалла-м ца моьтту, Дауда хьан дега шен хилла болу ларам бахьана долуш бахкийтина хьуна тӀе догъоьцурш? Дауда шен ялхой бахкийтина, хьан гӀалахь дерг дикка талла а теллина, цул тӀаьхьа иза йохо дагахь».

4Хьанунис, Даудан ялхой схьа а лаьцна, хӀораннан а ах маж дӀаешира, цул тӀаьхьа, царна тӀера бедарш вареш тӀе кхаччалц дӀа а хедийна, уьш дӀахийцира. 5Иза шена дӀахезча, Дауда шен ялхошна дуьхьал нах бахийтира, уьш чӀогӀа юьхьӀаьржачу хӀиттийна хилла дела. Паччахьо цаьрга хабар дахьийтира: «Шайн мажош яхъяллалц, Ерихонехь совца. Цул тӀаьхьа цӀа догӀур ду шу», – аьлла.

6Даудана шаьш, лаьхьанна тоьхна гӀаж санна, боьха хетийла хиъча, Ӏамминхоша Байт-Рахьубера а, Цобера а ткъа эзар гӀашло волу арамхо лецира. МаӀхин паччахь волчуьра – цхьа эзар стаг, ткъа ТӀобера шийтта эзар стаг лецира+. 7Шена иза хиъча, Дауда Йоаб вахийтира цига, цуьнца доьналла долу берриг а тӀемалой а болуш. 8Ӏамминхой, гӀалин кертара ара а бевлла, тӀамана кечбелла дӀахӀиттира. Ткъа Цобера а, Байт-Рахьубера а арамхой, иштта ТӀобера а, МаӀхера а нах шерачу аренгахь юьстахбевлла лаьтташ бара.

9МостагӀчун эскарийн могӀарш шена тӀехьа а, хьалха а дӀахӀиттина гича, Йоаба исраилхошна юкъара уггар тоьлла болу тӀемалой арамхошна дуьхьалбехира. 10Кхиболу эскархой цо шен вешига Абушайга дӀабелира Ӏамминхошна дуьхьалбаха+. 11Йоаба Абушайга элира: «Арамхоша со эшочу далахь, ахьа суна гӀо дийр ду, нагахь санна Ӏамминхоша хьо эшош хилахь, аса хьоьгахьа гӀо доккхур ду. 12Доьналла долуш хила. Майра лаьттар ду вай, Исраилан халкъ а, вайн Делан гӀаланаш а ларъеш. Ткъа Везачу Эло Шен лаам берг дийр ду»+.

13Йоаб шен эскарца арамхошна тӀелетира, ткъа вуьш цунах бевдда дӀабахара. 14Ӏамминхой, шайна арамхой уьдуш гича, Абушайна дуьхьал бевллачуьра бевдда гӀала дӀабахара. Ӏамминхой болчуьра юха а вирзина, Йоаб Ярушалайме схьавеара.

15Арамхоша, шаьш исраилхоша эшийна хилар гича, цхьаьна а кхетта, юха а эскар дӀахӀоттийра. 16ХӀадад-Ӏезар-паччахьо Эпрат-хил дехьа Ӏаш болчу арамхошка схьакхайкхира. Уьш, ХӀадад-Ӏезаран тӀеман хьаькам волчу Шобаха, куьйгалла а деш, Хьайламе схьагулбелира+. 17И хаам шега кхаьчча, Дауд, массо а исраилхо вовшах а тоьхна, Йордан-хил дехьа а ваьлла, Хьайламана тӀе боьдучу новкъа велира. Цигахь арамхой Даудана дуьхьал дӀахӀиттира. Уьш вовшех летира. 18Амма арамхой исраилхойх бевдда дӀабахара. Церан гӀудалкхех Дауда ворхӀ бӀе хӀаллакйира, ткъа дошлойх шовзткъа эзар стаг а вийра. Дауда иштта арамхойн тӀеман хьаькам волу Шобах а, чов а йина, лазийра, иза циггахь велира. 19ХӀадад-Ӏезаран куьйга кӀел хилла болчу паччахьаша, шаьш исраилхоша эшош хилар гича, Даудаца барт бира, уьш цунна къера а хилира. Ткъа арамхой Ӏамминхошна гӀо дан кхин ца хӀуттура.

11

Дауд Бат-ШабаӀах кхета

11^1+Шо даьлча, паччахьаш тӀамана арабовлучу хенахь, Дауда Исраилан халкъан эскар а, шен эскархой а Йоабаца арабовлийтира. Цара, Ӏамминхой эша а бина, церан Рабба олучу гӀалина го бира. Ткъа Дауд Ярушалаймехь сецира+.

2Цхьана дийнахь вижначуьра гӀаьттина волу Дауд паччахьан цӀийнан шерачу тхов тӀехула волавелла лелаш вара. Цигара дӀахьаьжча, цунна хи чохь луьйчуш йолу цхьа зуда гира. Иза чӀогӀа хаза яра. 3Цо, и зуда мила ю хьажа, ялхо вахийтира. Ялхочо Дауде элира: «Иза ЭлиӀаман йоӀ Бат-ШабаӀ ю, хьетахо волчу УръяхӀун зуда а ю»+. 4Ткъа Дауда и зуда ша волчу схьаяло геланчаш бахийтира. Иза Дауд волчу схьаялийра, Дауд цунах кхийтира. (Ткъа шен беттан цӀанъялар цу зудчо хӀинца чекхдаьккхинера.) ТӀаккха иза шен цӀа яхара+. 5Иза берах хилира. Цо Дауде, ша берах ю аьлла, хабар дахьийтира.

6Дауда Йоабе хабар дахьийтира: «Схьахьажаве со волчу хьетахо волу УръяхӀу», – аьлла. Йоаба УръяхӀу Дауд волчу дӀавахийтира. 7УръяхӀу Дауд волчу веара. Паччахьо цуьнга Йоабах лаьцна а, эскарх лаьцна а, тӀамах лаьцна а хеттарш дира. 8Цул тӀаьхьа Дауда УръяхӀуга элира: «ЦӀа а гӀой, хьайн ши ког била». УръяхӀу паччахьан цӀа чуьра аравелира. Цунна тӀаьхьа совгӀатна паччахьо даар-малар дахьийтира. 9Амма УръяхӀу шен цӀа ца вахара. Шен олахочун массо а ялхочуьнца паччахьан цӀийнан ков долчу дӀавижира иза. 10Дауде, УръяхӀу шен цӀа ца вахана аьлла, хаам кхаьчначул тӀаьхьа, паччахьо цуьнга хаьттира: «Бехачу новкъара юхавирзина ма ву хьо, хьайн цӀа хӀунда ца вахара хьо?»

11УръяхӀус Дауде элира: «Делан тӀорказ а, Исраилан халкъ а, ЯхӀудан халкъ а четарш кӀелахь ду. Сан эла волу Йоаб а, цуьнан массо а эскархо а аренгахь шайн меттамотт лаьттачохь бу. Муха Ӏийр вара со, сайн цӀа а вахана, дууш-молуш, сайн зудчуьнца дӀа а вуьжуш? Хьан дахарх а, хьан синах а дуй боу аса, и санна дерг дийр ма дацара аса аьлла».

12ТӀаккха Дауда УръяхӀуга элира: «Кхин цхьа де а даккха кхузахь, кхана аса дӀавохуьйтур ву хьо». Кханалера де тӀекхаччалц, УръяхӀу Ярушалаймехь сецира. 13Дауда УръяхӀу ша волчу дӀакхайкхира. И шиъ дууш, молуш Ӏийра. Дауда цунна малийра. Амма УръяхӀу юха а, шен цӀа а ца воьдуш, шен паччахь волчу элан ялхошца цхьаьна дӀавижа вахара.

14ШолгӀачу Ӏуьйранна Дауда, Йоабе кехат а яздина, иза УръяхӀуца дӀадахьийтира+. 15Кехата тӀехь Дауда яздира: «УръяхӀу тӀамехь хьалхахь лаьтташ болчу тӀемалошца дӀахӀоттаве, уггар чӀогӀа тӀом бечу меттехь. Цул тӀаьхьа, цунна уллора дӀа а довлий, иза вейта». 16Леррина гӀала дӀахьаьжча, Йоабана хаьара, уггар майра Ӏамминхой мичахь лаьтташ бу. Цу метте УръяхӀу дӀавахийтира цо. 17ГӀалара нах, ара а бевлла, Йоабан эскарца тӀом бан хӀиттича, Даудан эскарна юкъара масех стаг вийра. Хьетахо волу УръяхӀу а вара царах цхьаъ.

18Йоаба тӀамехь мел хилларг Дауде дӀадийца стаг вахийтира. 19Ша вохуьйтуш волчу геланчина тӀедиллира Йоаба: «Хьо тӀамах лаьцна паччахьна дӀадийцина ваьлча, 20хьайна иза оьгӀазвахана гахь, цо резавоцуш хьоьга: „Шу стенна дахнера гӀалина улло? Шуна ца хаьара, шайна гӀалин пенаш тӀера пхерчий кхуьссур дуйла? 21+Хьан вийна Яруб-Бошатан кӀант Абу-Малик? Зудчо ца кхоьссина цунна тӀе кохьаран дакъа, иза Табацахь вала а леш? Стенна дахнера шу цу гӀалин гонахарчу пенна сел улло?“ – ала мега. Цо иза аьллачул тӀаьхьа, ахьа хаам бе: „Хьан лай волу хьетахо УръяхӀу а вийна“ – алий»+.

22Геланчо, дӀа а вахана, Дауде, Йоаба шена ма-хьеххара, тӀамах лаьцна шадерг а дӀадийцира. 23Цо шен къамелехь кхин а тӀетуьйхира: «Эрначу арахь и нах тхуна тӀелетира. Оха цаьрца тӀом болийра, цул тӀаьхьа, лаьхкина, уьш гӀалин кевнна тӀе кхаччалц дӀа а бигира. 24Цул тӀаьхьа хьан эскархой болчийн агӀор гӀалин пенаш тӀера пхерчий кхисса долийра. Цхьаболу хьан леш байина. Царна юкъахь ву хьетахо волу УръяхӀу а».

25ТӀаккха Дауда геланчехула Йоабе хабар дахьийтира, цуьнан дог иракарахӀотторхьама: «И хӀума бахьана долуш хьо юьхьӀаьржачу ма хӀотта. ТӀамехь тур цкъа цхьанна кхета, тӀаккха вукхунна кхета. ТӀом чӀагӀ а бе, и гӀала хӀаллак а е».

26Шега УръяхӀу велла аьлла хаам бича, Бат-ШабаӀ шен майрачунна тийжира. 27Тийжаран зама чекхъяьлча, Дауда и йолчу стаг вахийтира Бат-ШабаӀ шен цӀа схьаялаяйта. Иза цуьнан зуда хилла дӀахӀоьттира, цо Даудана кӀант а вира. Амма Везачу Элана и хӀума ца дезаделира.

12

ТаӀзар а, гечдар а

12^1+Везачу Эло Ната-пайхамар Дауд волчу вахийтира. Цо, паччахь волчу а веана, элира: «Цхьана гӀалахь Ӏаш ши стаг хилла. Царах цхьаъ хьал долуш хилла, ткъа важа къен хилла+. 2Хьалдолчун дуккха а уьстагӀий а, бежанаш а хилла. 3Ткъа къен волчун, ша эцна цхьа жима Ӏахар бен, кхин хӀумма а ца хилла. Цо, яа хӀума а луш, дола а деш, кхиош хилла иза. Жима Ӏахар цуьнан берашца цхьаьна хьалакхиъна. Цу стага дӀакховдийна долу бепиг дууш хилла Ӏахаро, цуьнан кеда чуьра молуш а хилла, цуьнан некха тӀехь дӀабуьжуш а хилла иза. Цу стагана шен йоӀ санна хеташ хилла иза. 4Хьал долуш верг волчу ваьлла лелаш волу цхьа стаг веана. Амма хьолахочунна ца лиира шен уьстагӀашна а, стерчашна а юкъара, цхьаъ схьа а къастийна, ваьлла лелаш волчу стагана цунах яа хӀума кечъян. Цо, къечу стеган уьстагӀ схьа а лаьцна, цунах хьешана пхьор кечдира».

5Дауд цу стагана чӀогӀа оьгӀазвахара. Цо Натига элира: «Дийна волчу Делах дуй боу аса, и хӀума дина волу стаг вен ма веза! 6Цу уьстагӀна дуьхьал цо доьазза дукха мах бала ма беза, хӀунда аьлча цуьнан даг чохь къинхетам ца хилла, и хӀума ша деш»+.

7ТӀаккха Ната-пайхамаро Дауде элира: «Хьо ву-кх и стаг! Исраилан халкъан Везачу Дала иштта боху: „Аса хьо Исраилан халкъана тӀехь паччахь хилийта къобалвина. Аса ваьккхина хьо Шаулан куьйга кӀелара схьа+. 8Аса хьан элан цӀа а, цуьнан зударий а хьуна дӀабелла. Аса иштта Исраилан халкъана а, ЯхӀудан халкъана а тӀехь паччахьалла а делла хьуна. Нагахь санна хьуна иза кӀезиг хеттехь, Аса кхин а дукха рицкъа лур дара хьуна. 9Хьо Везачу Элах хӀинца ца вешира, Цо ца магийна долу зе а дина? Ахьа хьетахо волчу УръяхӀуна тур а туьйхи, цуьнан зуда хьайна схьа а ялий, ткъа иза Ӏамминхойн карах вала а валийти+. 10Цундела тур хьан цӀенна массо а хенахь кхераме хир ду, хӀунда аьлча ахьа, Сох а ца вешаш, хьетахо волчу УръяхӀун зуда хьайна дӀайигна“. 11+Везачу Эло иштта боху: „Аса хьуна зе хьан цӀа чуьра доуьйтур ду. Хьуна хьалха хьан зударий, схьа а эцна, хьуна чӀогӀа хьомсара хеташ волчу стагана дӀалур бу. Дийнан делккъехь, массарна а гуш, хьан зударех кхетар ву иза+. 12И санна долу хӀума ахьа къайлаха дина, ткъа Аса иза, дерриг а Исраилан халкъана дӀа а хоуьйтуш, дийр ду“».

13ТӀаккха Дауда Натига элира: «Везачу Элана хьалха аса къа латийна».

Натас Даудана жоп делира: «Везачу Эло ахьа латийначу къиношна гечдо хьуна. Хьо лийр вац+. 14Амма, хьайгара далийтинчу цу хӀуманехула хьо Везачу Элах чӀогӀа ца ваьшна дела, хьуна вина волу кӀант лийр ву». 15Ната шен цӀа вахара.

Даудан а, Бат-ШабаӀан а бер далар

Везачу Эло УръяхӀун зудчо Даудана дина долчу берана цамгар туьйхира. Иза чӀогӀа цомгуш хилира. 16Дауд, и бер Деле доьхуш, доӀа деш вара. Цо марха лаьцнера. Шен цӀа чохь ша а висна, лаьтта охьа а вижна, буьйса яьккхира Дауда+. 17Цуьнан цӀийнах болу къаной, иза волчу а баьхкина, иза лаьттара хьалагӀатто гӀерташ бара, амма Дауд цигара хьала а ца гӀаьттира, цаьрца цо яа хӀума а ца йиира. 18ВорхӀалгӀачу дийнахь бер делира. Даудан ялхой цунах кхоьрура и бер деллий дӀахаийта. Цара бохура: «И бер дийна долчу хенахь а цо тхо тергал ца дора. И бер делла хилар оха муха хаийта деза цуьнга? Цо цхьа доьхна дерг дан там бу».

19Даудана гинера шен ялхоша вовшашлахь шабар-шибар деш. ТӀаккха кхийтира иза шен бер делла хиларх. Цо хаьттира: «Бер делла?»

Ялхоша жоп делира: «Делла».

20ТӀаккха Дауд, лаьттара хьала а гӀаьттина, лийча а лийчина, шена тӀе даьтта а хьаькхна, тӀера бедарш а хийцина, Везачу Элан четар чу Цунна Ӏибадат дан вахара. Цигара цӀа веанчул тӀаьхьа, цо, шена бепиг а даийтина, яа хӀума йиира. 21Ялхоша цуьнга хаьттира: «И хӀун ду ахь лелош дерг? Бер дийна долчу хенахь хьо, марха кхобуш, воьлхуш вара, ткъа иза деллачул тӀаьхьа, хьо хьала а гӀаьттина, бепиг дууш ма ву?»

22Дауда царна жоп делира: «Бер дийна мел ду, со воьлхуш а вара, марха кхобуш а вара, хӀунда аьлча со, Везачу Эло къинхетам а бина, бер дийна дисаре сатуьйсуш вара+. 23Ткъа хӀинца бер делла. Аса стенна кхобу марха? Соьга иза денлур ма дац. Со и бер дахханчу дӀагӀур ву, ткъа иза со волчу юхадоьрзур дац».

Сулим дуьнен чу валар

24Дауда шен зудчун Бат-ШабаӀан дог ийцира. И йолчу а вахана, Дауд цуьнца дӀавижира. Бат-ШабаӀа юха а кӀант вира Даудана. Цунна Сулим цӀе тиллира. Иза Везачу Элана дукхавезавелира,+
25цундела Цо Ната-пайхамар вахийтира цига. Везачу Эло ма-бохху, цо берана, Ядид-ЯхӀу аьлла, цӀе тиллира (иза «Везачу Элан хьомениг» бохург ду).

Дауда Рабба-гӀала схьайоккху

(1 Шерашкахь 20:1-3)

26•Йоаб Ӏамминхойн Рабба-гӀалина дуьхьал тӀом беш вара. Цуьнан паччахьан гӀап схьаяьккхира цо+. 27Йоаба Дауд волчу геланчаш бахийтира хаам эцна: «Аса, Рабба-гӀалахь тӀом а бина, кхузара хи долу меттиг схьалаьцна. 28Бисина болу эскархой схьа а гулбай, гӀалина тӀе а волий, иза схьаяккха. Нагахь санна иза аса схьаяккхахь, цунна сан цӀе тилла езар ю». 29Дауд, массо а эскархо схьа а гулвина, Рабба-гӀала вахара, цо тӀамца иза схьа а яьккхира. 30Дауда церан паччахьан коьртара[*] деших дина, дезачу жовхӀарех кхелина долу таж схьаийцира. И таж цхьа гали деших дина дара. И таж Даудан коьрта тӀе диллира. Цо дуккха а хӀонс араяьккхира цу гӀалара. 31Дауда, Рабба-гӀалахь мел болу бахархой ара а баьхна, уьш херхашца, аьчка отургашца, дагаршца болх бан дӀахӀиттийра. Ткъа иштта кибарчигаш а йоттура цара. Цо массо а Ӏамминхойн гӀаланашкахь и тайпа белхаш дӀахӀиттийра. Цул тӀаьхьа Дауд а, цуьнан эскар а Ярушалайме юхадирзира.

13

Амнан а, Тамара а

13^1Даудан кӀентан Абушаламан, Тамара бохуш цӀе а йолуш, чӀогӀа хаза йиша хилла. Ткъа Даудан кхечу зудчун кӀантана Амнанна и шен йиша Тамара езаелла. 2Иза дукха чӀогӀа езарна Амнан могуш воцуш хилла. Ткъа Тамара йоӀстаг хилла, цундела Амнан йиш йоьхна лелаш хилла. 3Цуьнан, ЯхӀу-Надаб бохуш цӀе а йолуш, доттагӀа хилла. Иза Даудан вешин ШимӀин кӀант вара. ЯхӀу-Надаб чӀогӀа хӀилла долуш стаг вара+. 4Цо Амнане элира: «Хьо де мел дели вочу волуш схьавогӀуш ма ву, паччахьан кӀант. Соьга схьа ца дуьйцу ахьа, хьайна хӀун хилла?»

Амнана цуьнга элира: «Сан вешин Абушаламан йиша Тамара езаелла суна».

5ЯхӀу-Надаба цуьнга элира: «Хьайн метта охьавижа, хьо цомгуш волуш санна. Хьайн да хьайга хьажа веача, цуьнга ала: „Сан йиша Тамара яийтахьа со волчу, цуьнга, суна а гуш, юург а яйтина, суна иза яо. Сайна иза дуьхьал а йолуш, цуьнан карара юур яра аса и юург“». 6Амнан, ша цомгуш волуш санна, метта охьавижира. Паччахь ша волчу веача, Амнана цуьнга элира: «Сан йиша Тамара со волчу яийтахьа. Нагахь санна цо суна хьалха цхьайолу мерза хӀуманаш яттахь, аса уьш, цуьнан карара схьа а оьцуш, юур яра».

7Дауда Тамара йолчу бахийтира, цуьнга, шен вешин Амнанан цӀа а гӀой, цунна яа хӀума кечъе аьлла.

8Шен ваша Амнан волчу яхара Тамара. Иза цомгуш Ӏуьллуш гира цунна. Дама схьа а эцна, бод хьакхийра цо. Цунна хьалха мерза хӀуманаш а йира. 9Чохь мерза хӀуманаш йоттуш йолу зайла схьа а эцна, Амнана хьалха юург охьайиллира Тамарас. Амма Амнана хӀума ца йиира. Цо элира: «Со волчуьра массо а аравала». Иза волчуьра массо а аравелира. 10Цул тӀаьхьа Амнана Тамарига элира: «Юург со дӀавуьжучу цӀа чу дӀахьо, аса хьан карара юур ю иза». Тамарас юург Амнан дӀавуьжучу цӀа чу дӀаяьхьира. 11Цо юург шена хьалха охьахӀоттийча, Амнана, Тамара катоьхна схьа а лаьцна, элира: «Охьайижа соьца, сан йиша».

12Амма Тамарас элира: «ХӀан-хӀа, сан ваша. Ма тоха сох куьг. Исраилан махкахь и санна долу хӀума лелош дац. И сонта хӀума ма де+. 13Аса хӀун дан деза, ахьа со юьхьӀаьржачу хӀоттийначул тӀаьхьа? Хьо а наха сонта стаг санна вуьйцур ву. Паччахьца къамел де, иза дуьхьал хир вац хьуна со хьоьга дӀаяла». 14Амма иза Тамарига ладогӀа лууш вацара. Шен ницкъ цуьначул сов болу дела, цо иза, хьийза а йина, сийсазъяьккхира.

15Цул тӀаьхьа Амнан цуьнца чӀогӀа гамвелира. Амнанан цабезам цуьнан безамал а чӀогӀа чӀагӀбеллера. Амнана элира: «Хьала а гӀаттий, дӀагӀо».

16ТӀаккха Тамарас элира: «Ма эккхае со дӀа. ХӀинца ахьа соьга бохург хьалха ахьа суна динчу вонал а чӀогӀа ду».

Амма иза цуьнга ладогӀа лууш вацара. 17Цо шен гӀуллакх деш лелаш волчу ялхочуьнга, схьа а кхайкхина, элира: «Араяккха и зуда со волчуьра, цунна тӀаьхьа неӀаран гӀуй дӀаболла». 18Ялхочо, иза ара а яьккхина, цунна тӀаьхьа неӀ дӀакъевлира.

Тамарина тӀехь еха бедарш[*] яра. И тайпа бедарш паччахьан маре дахаза долчу зудабераша лелайора. 19Тамара, шен коьрта тӀе чимаш а тесна, шена тӀехь йолу еха бедарш этӀа а йина, коьрта тӀе ши куьг а диллина, тийжаш йогӀуш яра. 20Цуьнан вашас Абушалама хаьттира: «Хьоьца хилларг хьан ваша Амнан-м вацара? Ма елха, сан йиша. Иза хьан ваша ву. И хӀума хьайна чӀогӀа тӀе ма оза». ХӀусам йоьхна йолу Тамара шен вешин Абушаламан цӀахь ша Ӏаш яра.

21Шена и хӀума дӀахиъча, Дауд чӀогӀа оьгӀазвахара. 22Ткъа Абушалам, я вон, я дика дош аьлла, вист ца хилира Амнане. Цунна иза бӀаьрга ван а ца вийзира, цо шен йиша Тамара хьийзийна дела.

Абушалама дӀадоькху

23Ши шо дӀадаьллачул тӀаьхьа, Абушалам Эпрам-юьртана уллохь йолчу БаӀал-ХьацӀарахь шен уьстагӀий лоргуш вара. Цо массо а паччахьан кӀентий кхайкхира ша волчу. 24Абушалама, паччахь волчу а вахана, цуьнга элира: «Со волчу уьстагӀий ларга нах баьхкина. Хьоьга а, хьан ялхошка а кхайкха веана со».

25Амма паччахьо Абушаламе элира: «Сан кӀант, тхо шадерш а догӀур дац цига, хьуна новкъарло ца ян». ЧӀогӀа дехар дира Абушалама шен дега, амма Дауда иза, декъал а вина, дӀавахийтира.

26ТӀаккха Абушалама элира: «Хьан цига ван карх ца далахь, соьца сан ваша Амнан мукъана а ваийтахьа».

Паччахьо цуьнга хаьттира: «ХӀунда вогӀуш ву иза хьоьца?»

27Амма Абушалама чӀогӀа дехар дина дела, паччахьо цуьнца Амнан а, шен массо кӀант а вахийтира. ТӀаккха Абушалама паччахьна лерина санна долу пхьор кечдира[*].

28Абушалама шен ялхошна тӀедиллира: «Амнан ларвеш хилалаш. ЧагӀар меллачул тӀаьхьа цуьнан дог сакъералуш хир ду. Аса шайга „ТӀетоха цунна“, – аьллачул тӀаьхьа, Амнан, вей, дӀаваккхалаш. Шу кхера ма кхера. И хӀума аса тӀедиллина шуна. Майра а, доьналла долуш а хила». 29Абушалама шайна тӀедиллинарг кхочушдира ялхоша. Амнан цара вийра, ткъа кхиболу паччахьан кӀентий, хьала а гӀевттина, шайн бӀарзанаш тӀе а хевшина, дӀабевдира.

30Уьш дӀакхачале, Дауде хаам кхечира, Абушалама паччахьан берриге а кӀентий байина аьлла. 31Паччахь, хьала а гӀаьттина, шена тӀера бедарш этӀа а йина, лаьтта охьавуьйжира. Цуьнан берриге а ялхоша а шайна тӀера бедарш этӀийра+. 32Амма Даудан вешин ШимӀин кӀанта ЯхӀу-Надаба элира: «Сан элана ма моьттийла шен массо а кӀант вийна. Вийнарг Амнан бен вац. Шен йиша Тамара цо хьийзийначу дийнахь дуьйна и бекхам бан гӀерташ вара иза+. 33Массо паччахьан кӀант вийна бохуш, хьайн дагна хало ма елахь. Вийнарг Амнан бен вац хьуна».

34Ткъа Абушалам ведда дӀавахнера. ГӀалин ков тергалдечу жимачу кӀантана гира Хьоронаймерачу некъа тӀехула лам тӀера охьабуьссуш дукха нах. ТӀаккха кӀанта, ваха а вахана, паччахье элира: «Суна гира Хьоронаймера некъа тӀехула лам тӀера охьабогӀу дукха нах»[*]. 35ЯхӀу-Надаба паччахье элира: «Гой хьуна! Ас ма-аллара, и богӀуш берш паччахьан кӀентий бу». 36Цуьнан багара и дешнаш довллушехь, паччахьан кӀентий, белха а боьлхуш, схьакхечира. Дауд а, цуьнан ялхой а чӀогӀа боьлхуш бара.

37+Ткъа Абушалам, ведда дӀа а вахана, Гешурара паччахь волу ӀамихӀудан кӀант Талмай волчохь дӀалечкъира. Дауд-паччахь хӀора дийнахь шен кӀантана воьлхура+. 38Абушалам, Гешура ведда дӀа а вахана, кхаа шарахь цигахь Ӏийра. 39Амнан валар бахьана долуш хилла болу сингаттам шена тӀерабаьлча, Абушаламна тӀаьхьаваьлла лела кхин ца лиира Даудана.

14

Йоабехула Абушалам Ярушалайме юхаверзар

14^1Царуятан кӀантана Йоабана хиира, Дауд-паччахь Абушаламах лаьцна ойланаш еш вуйла. 2Цундела Йоаба ТакхоӀ олучу меттиге нах бахийтира, цигара цхьа хьекъале зуда шена тӀеялае аьлла. Цу зудчуьнга цо элира: «Хьо чӀогӀа гӀайгӀане ю моттийта, хьайна тӀе Ӏаьржа духар а духа, коьртах зайтдаьтта а ма хьакха. Хьо хьайн веллачу стагана йоьлху дикка хан йолуш санна лела+. 3Цул тӀаьхьа, паччахь волчу а гӀой, цуьнга хӀара дешнаш дӀаала». Йоаба цу зудчо паччахье ала дезаш долу дешнаш дӀахьийхира.

4ТакхоӀ-гӀалара хьекъал долу зуда паччахь волчу чоьхьаелира. Цунна хьалха корта лаьтта кхаччалц охьатаьӀира иза. Зудчо элира: «ГӀо дехьа суна, паччахь!»+

5Паччахьо цуьнга хаьттира: «ХӀун сингаттам бу хьоьгахь?»

ТӀаккха зудчо элира: «Со йисина Ӏаш ю, сан майра велла. 6Хьан лай йолчу сан ши кӀант вара. Аренгахь волчу хенахь цу шиннан дов даьлла хилла. Цу шинна юккъе машар бан стаг а ца хилла, цхьаммо вукхунна тоха а тоьхна, царах цхьаъ вийна. 7ХӀинца сан мел волу гергара стаг хьан ялхо йолчу суна дуьхьалваьлла. Цара соьга боху: „Схьало тхоьга шен ваша вийна волу хьайн кӀант. Цо ваша вер бахьана долуш, оха иза вуьйр ву, тӀаьхьенах диснарг кхочун дерг а хӀаллаквийр ву“. Цара шаьш бохург дахь, сан доьзалан хӀу довр ду, сан майрачун хӀокху дуьнен чохь цӀе а, тӀаьхье а юьсур яц».

8ТӀаккха паччахьо элира: «ПаргӀат хьайн цӀа гӀо, хьан дуьхьа ас-айса гӀайгӀа бийр бу цу гӀуллакхан».

9Амма ТакхоӀарчу зудчо элира: «Сан паччахь волу эла, и бехк суна а, сан доьзална а тӀехь бу, ткъа паччахь а, цуьнан пачхьалкх а цу хӀуманна бехке дац»+.

10ТӀаккха паччахьо цу зудчуьнга элира: «Хьайна цхьаъ дуьхьалвалахь, со волчу схьавалаве иза. Цо кхин хьуна тӀе куьг хьор дац хьуна».

11ТӀаккха зудчо элира: «Сан паччахь, хьайн Везачу Делан цӀарах дош лохьа суна, чӀир лоьхучара, сан кӀант вен а вийна, цӀий Ӏанор сов доккхур дац алий».

Дауда элира: «Дийна волчу Везачу Элах дуй боу ас, хьан кӀентан коьртара цхьа чо а галбер бац аьлла»+.

12Зудчо юха а элира: «Хьан лай йолчуьнга кхин цхьа хӀума а алийтахьара ахьа хьайга».

Паччахьо элира: «Йистхила».

13Зудчо элира: «Делахь, хьо цу тайпана Делан халкъана дуьхьал хӀунда ваьлла? Ахьа аьллачу дешнаша хьо-хьуо бехке во, хӀунда аьлча ахьа хьайн араваьккхина лелаш волу кӀант цӀа ца верзаво. 14Тхо лийр ду, лаьтта Ӏанийна долу, юха схьагуллур доцу хи санна а хуьлуш. Амма Далла ца лаьа са хӀаллакдан, мелхо а, Цо ойланаш йо, наха дӀатеттинарг Шена уллора кхин дӀа ца таттийта+. 15Цундела со хьо волчу и дешнаш хьоьга дӀаала еана, хӀунда аьлча со наха кхерийна. Аса сайн дагахь элира: „Паччахье йистхила еза со, аса аьлларг дан мега цо. 16Схьахетарехь, паччахьо, ла а доьгӀна, Дала суна а, сан кӀантана а делла долу доьзалан латта хӀаллакдан гӀерташ волчун карара шен лай йолу со кӀелхьарйоккхур ю“. 17+ТӀаккха суна дагадеара: „Сан элан дош суна синхьаам беш хуьлийла, хӀунда аьлча сан паччахь волу эла Делан малик санна ву. Цо дикачунна а, вочунна а юкъахь башхо ян тарло. Ткъа хьан Веза Дела массо а хенахь хьоьца хуьлийла“, – аьлла»+.

18Паччахьо цу зудчуьнга элира: «Аса хӀинца хьайга динчу хаттарна соьга, хӀумма а къайла а ца доккхуш, ма-дарра дуьйцуш, жоп лолахь».

Зудчо элира: «Де хьайн хаттар, сан паччахь волу эла».

19Паччахьо элира: «Йоаб бахьана долуш-м ца до ахьа соьга и къамел?»

Зудчо, жоп луш, элира: «Дийна волчу хьох чӀагӀо йо ас, ахьа бохучунна я аьтту, я аьрру агӀор таӀа йиш яц. Хьан лай волчу Йоаба тӀедиллира суна, аса хьоьга мел аьлларг паччахье дӀаала аьлла. 20Хьан лай волчу Йоабан Ӏалашо и хӀума вукху агӀор гайтархьама яра, амма сан олахо хьекъалалла долуш ву, Делан малик хьекъалалла долуш ма-хиллара, кху лаьттахь долу массо а хӀума хаархьама»+.

21ТӀаккха паччахьо Йоабе элира: «ХӀинца ахь бохург дийр ду ас. Ваха а гӀой, жима стаг Абушалам цӀа верзаве».

22Йоаба паччахьна хьалха корта лаьтта кхаччалц охьатаӀийра. Паччахь декъал а веш, цо элира: «ХӀинца хьан лай волчунна хаьа, хьо суна реза вуйла, хӀунда аьлча ахь хьайн лай волчо бохучуьнга ладуьйгӀи». 23Цигара хьала а гӀаьттина, Гешура а вахана, Абушалам Ярушалайме схьавалийра цо+. 24Паччахьо элира: «Шен цӀа вола ала цуьнга. Амма сан юьхь цунна гур яц». Абушалам цӀа веара, амма шен дена тӀекхача йиш йолуш вацара иза.

Абушалам шен деца бертавоьду

25Берриг а Исраилан махкахь вацара Абушаламал хаза а, цул наха дика цӀе йоккхуш а стаг. Кога буьххьера дуьйна коьрта тӀе кхаччалц цхьа а айпе хӀума дацара цунна тӀехь. 26Цо хӀора шарахь цкъа шен корта дӀабошура, хӀунда аьлча цунна хала хуьлура шен коьртара месаш лелаян. Корта дӀабаьшначул тӀаьхьа месаш оьзча, уьш ши бӀе шекхал[*] гергга хуьлура, паччахьан шекхалан барамехь. 27Цуьнан кхо кӀант а, Тамара бохуш цӀе а йолуш, цхьа йоӀ а яра. Тамара чӀогӀа хаза зуда яра+.

28Шен дена дуьхьал ца воьдуш, Абушалама Ярушалаймехь ши шо даьккхира. 29Абушалама Йоабана тӀе стаг вахийтира, иза шен дена тӀе хабар эцна вахийта. Амма вукхунна ца лиира Абушаламна тӀе ван. Цо шолгӀа а стаг вахийтира, Йоабана тӀе, амма важа юха а тӀе ца веара. 30ТӀаккха Абушалама шен ялхошка элира: «Шуна ма-хаьа, сан кхена уллохь Ӏуьллуш Йоабан кха дуйла. Цигахь тӀеболуш цуьнан мукх бу. Даха а гӀой, цунах цӀе таса». Ялхоша мекхах цӀе тесира.

31ТӀаккха Йоаба, Абушалам волчу а веана, цуьнга хаьттира: «Хьан ялхоша сан кха тӀехь цӀе хӀунда тесна?»

32Абушалама, цунна жоп луш, элира: «Аса хьоьга кхайкха бахийтира, паччахье хаттар дайта: „Гешурара со схьа хӀунда валийна? Суна цигахь Ӏийнехь атта хир дара“. Паччахьан юьхь ган лаьа суна. Нагахь санна со бехке велахь, со, вей, дӀаваккхийта цуьнга»+.

33Йоаба, паччахь волчу а вахана, шен Абушаламца хилла долу къамел цуьнга дӀадийцира. ТӀаккха Дауда Абушалам шена тӀе кхайкхира. Иза, паччахь волчу а веана, цунна лаьтта кхаччалц, корта тухуш, охьатаьӀира. Паччахьо цунна барт баьккхира.

15

Абушаламна Даудера паччахьалла схьадаккха дагадогӀу

15^1Цул тӀаьхьа Абушалама шена гӀудалкхаш а, говраш а, шена хьалха сиха лелаш волу шовзткъе итт стаг а нисвира+. 2Иза, Ӏуьйранна хьалххе хьала а гӀоттий, гӀалина чувогӀучохь лаьтташ долчу кевнна уллохь дӀахӀуттура. Шена уллохула паччахьна тӀе цхьа гӀуллакх эцна воьдуш волу стаг гича, иза тӀе а кхойкхий, Абушалама хоттура: «Хьо муьлхачу гӀалара ву?» Нагахь санна стага «Исраилан халкъана юкъарчу ишттачу тайпанара хьан лай ву» аьлча,+
3цо олура: «Ахьа деана гӀуллакх дика а, нийса а ду, амма паччахьан цӀарах хьоьга ладогӀа стаг вац». 4Цо кхин а тӀетухура: «Со мехкан кхелахо харжахьара, хӀора стагана гӀо дан аьтто хир бара сан. Цхьа гӀуллакх дахьаш сайна тӀевеъначу муьлххачу а стеган гӀуллакх нийса къастор дара аса»+. 5Нагахь санна шена корта тоха цхьаъ тӀевеача, куьйгаш хьалха дӀа а дохуьйтий, цо иза мара вуллура, цунна барт а боккхура. 6Иза паччахь волчу веанчу массо а исраилхочунна, цу тайпана тӀекара а волий, дуьхьалволура. Абушалама дуккха а болчу нехан дегнаш шена тӀедерзийра.

7Диъ[*] шо даьлча, Абушалама паччахье элира: «Со Хьевроне вахийтахьара ахьа. Везачу Элана дина долу нигат кхочушдан воллура со. 8Арам-махкахь йолчу Гешурахь со Ӏаш волчу хенахь аса нигат дира: „Нагахь санна со Везачу Эло Ярушалайме юхаверзавахь, аса Цунна Хьевронехь[*] Ӏамал йийр ю“», – аьлла+.

9Паччахьо цуьнга элира: «Маьрша гӀойла хьо». Абушалам, хьала а гӀаьттина, Хьевроне дӀавахара. 10Исраилан халкъан массо а тайпанашка цо шен хьадалчаш дӀасабахийтира. Цо царна тӀедиллинера: «Нагахь санна шайна цхьанхьа коьман маӀа локхуш хазахь, аша ала деза: „Абушалам Хьевронехь паччахь хилла дӀахӀоьттина!“» 11Абушаламца ши бӀе стаг вахара Ярушалаймера. Цо цаьрга, шеца дуьйла аьлла, кхайкхинера, ткъа цу нахана, шеко йоцуш, кечдинчу гӀуллакхех хӀумма а ца хаьара. 12СагӀа доккхучу хенахь Абушалама шена тӀе гилохо волу Ахьи-Тупал Гило-гӀалара кхайкхира, Даудан хьехамча волу. Абушалама къайлаха беш болу барт чӀагӀлуш бара, цунна гонах дукха нах схьагуллуш бара+.

Дауд а, цуьнца хилларш а Ярушалаймера бевдда дӀабахар

13Дауд волчу веанчу хаамчас цуьнга элира: «Исраилхойн дегнаш Абушаламна тӀедирзина»+.

14Шеца Ярушалаймехь волчу шен массо а ялхочуьнга Дауда элира: «ХьалагӀовтта, девдда дӀагӀур ду вай. Вай иза ца дахь, Абушаламах кӀелхьардовлалур дац вай. Сихлой, девдда дӀадахийталаш вай. Иза схьа а кхаьчна, цо вай схьалацахь, вайна дукха зенаш хир ду, цо гӀала а хӀаллакйийр ю, адамаш а дойур ду»+.

15Паччахьан ялхоша элира: «Оха ахьа мел бохург дийр ду, тхо хьан леш ду». 16Паччахь, ара а ваьлла, шен цӀахь мел волчу стагаца гӀаш дӀавахара. Цо шен цӀахь итт гӀарбаш-зуда йитира, цаьрга шен цӀа Ӏалашдайтархьама+.

17Паччахь а, цуьнан халкъ а, гӀаш ара а даьлла, тӀаьхьарчу цӀенна уллохь сецира. 18Даудан мел болу ялхой, цунна уллохула тӀех а буьйлуш, дӀаоьхуш бара. Массо а кератхой а, палетхой а[*], цуьнца Гати-гӀалара схьавеана волу ялх бӀе гатихо а, паччахьал хьалха а ваьлла, дӀавоьдуш вара+. 19ТӀаккха гатихо волчу Ите паччахьо элира: «Хьо хӀунда вогӀуш ву тхоьца? Юха а верзий, цу керлачу паччахьца саца. Хьо тӀевеана стаг ву, хьайн махкара араваьлла волу. 20Селхана схьавеана волу хьо, аса тахана тхайца, дӀа а вигна, хьийзор ву моьтту хьуна? Суна со кхана мичахь хир ву ца хаьа, цундела, хьайн вежарий схьа а эций, дӀагӀо. Веза Эла хьоьца баккъалла тешаме хуьлда[*]».

21ТӀаккха Итас Дауде элира: «Дийна волчу Везачу Элах а, сан эла волчу паччахьах а дуй боу аса, сан эла волу паччахь я дуьнен чохь, я эхартахь хилахь, иза воллучохь хир ву-кх цуьнан лай верг а»+.

22ТӀаккха Дауда Итига элира: «Схьавало соьца». Гатихо Ита а, шен берриг нахаца а, берашца а Даудана тӀаьхьахӀоьттира. 23Дерриг а латта мохь тоьхна доьлхуш дара. Дерриг а халкъ а, паччахь а Кхидрун олучу хин Ӏоврел дехьаделира. Уьш яьсса аре йолчу агӀор дӀабахара+.

24ЦӀадукъа а, цуьнца хилла болу левихой а Делан деза тӀорказ схьадахьаш богӀуш бара. ТӀорказ охьахӀоттийча, Абу-ЯтӀари, берда тӀе а ваьлла, цигахь лаьтташ вара, нах гӀалара арабовллалц+. 25Паччахьо ЦӀадукъига элира: «Делан тӀорказ гӀала юха дӀахьо. Нагахь санна Веза Эла суна реза велахь, Цо со цига юха а верзийтина, суна Шен тӀорказ а, и лаьтта меттиг а кхин а гойтур ю. 26Нагахь санна Иза суна реза воцуш хилахь, Шена луъург дойла Цо суна»+. 27Цул тӀаьхьа динан да волчу ЦӀадукъига паччахьо элира: «Хьо Делера дерг гуш верг ма ву![*] Маьрша гӀала юхаверза. Хьан кӀант АхьимаӀац а, Абу-ЯтӀарин кӀант ЯхӀунатан а шуьца ву+. 28Ткъа со кхузахь хин дехьарачу яьссачу аренгахь соцур ву, шуьгара сайна хаам хиллалц». 29ЦӀадукъассий, Абу-ЯтӀариссий Делан тӀорказ Ярушалайме юхадерзийра. И шиъ цигахь сецира.

30Велха а воьлхуш, Дауд зайт-диттан лам тӀе хьалаволуш вара. Цуьнан коьрта тӀе тиллина хӀума яра, ткъа когаш берзина бара. Цуьнца хилларш а, шайн коьрта хӀума а тиллина, боьлхуш дӀаоьхуш бара+. 31Дауде хабар кхечира: «Ахьи-Тупал а ву Абушаламца къайлаха барт бинчаьрца». ТӀаккха Дауда элира: «Веза Эла! Ахьи-Тупала царна бина болу хьехам сонталле берзабелахь!»+

32Дауд Далла Ӏибадат дечу метте, лома буьххье, хьалаваьлча, цунна гира шена дуьхьалвогӀу Ӏаьркхихо волу шен доттагӀа Хьушай. Цунна тӀера бедарш этӀийна яра, коьрта тӀе тесна чан а яра+. 33Дауда цуьнга элира: «Хьо соьца вагӀахь, суна хьо новкъахир ву+. 34Амма хьо Ярушалайме юхаверзахь, хьоьга Ахьи-Тупала царна беш болу хьехам бохалур бу. Абушаламе ала: „Паччахь, со – хьан лай ву. Хьалха со хьан ден лай вара, ткъа хӀинца чул тӀаьхьа хьан лай хир ву“+. 35Хьоьца цхьаьна динан дай болу ЦӀадукъа а, Абу-ЯтӀари а хир ву. Хьайна паччахьан цӀа чохь мел хезнарг цаьрга дӀадийца. 36ЦӀадукъин кӀант АхьимаӀац а, Абу-ЯтӀарин кӀант ЯхӀунатан а цигахь хир ву. Хьайна хезнарг дахьаш уьш со волчу бахкийта»+.

37Даудан къастийна хьехамча волу Хьушай Ярушалайме юхавирзира, Абушалам а цигга чувогӀуш вара+.

16

Цубина Дауд дуьхьалкхета

16^1+Дауд ломан буьххьера жимма охьаваьлча, цунна дуьхьалкхийтира Мапи-Бошатан ялхо волу Цуба. Цо ялош яра мохь тӀебиллина йолу ши вир. Царна тӀе диллина ши бӀе бепиг а, цхьа бӀе курс кишмаш а, цхьа бӀе стом а, чагӀар чохь долу пӀаьлдиг а бара+. 2Паччахьо Цубига хаттар дира: «Стенна оьшу хьуна и мохь?»

Цубас жоп делира: «Варраш паччахьан цӀенна оьшур ю аьлла ялийна, царна тӀехь дӀасавахархьама. Бепиггий, стоьмашший тӀемалошна даа деана. Ткъа чагӀар яьссачу аренгахь болчу гӀора дӀадаьллачарна мала деана»+.

3+Паччахьо элира: «Хьан элан кӀентан кӀант мичахь ву?»

Цубас Даудана жоп делира: «Иза Ярушалаймехь сецна. Цо боху: „ХӀинца исраилхоша суна сан ден паччахьалла схьалур ду“»+.

4ТӀаккха Дауда Цубига элира: «Мапи-Бошатан мел хилла долу хӀума аса хьуна дӀало».

Цубас элира: «Аса хьуна хьалха корта охьатаӀабо, ва сан эла волу паччахь, хьо суна реза хуьлийла!»

ШамаӀис Даудана неӀалт олу

5Дауд Бахьруме дӀакхаьчча, цигара Шаулан цӀийнах волу цхьа стаг аравелира. Цуьнан цӀе ШамаӀи яра. Иза Герин кӀант вара. ШамаӀи, неӀалташ а кхайкхош, 6Даудана а, цуьнан ялхошна а тӀулгаш кхуьссуш вогӀуш вара. Делахь а, массо а эскархой а, майра нах а паччахьна аьтту а, аьрру а агӀор дӀахӀиттина бара. 7НеӀалташ а кхайкхош, ШамаӀис бохура: «ДӀавала, дӀагӀо, сий доцуш волу нах бойург! Зуламхо! 8Везачу Эло бекхам бо хьуна, ахьа Шаулан тӀаьхьенан цӀий Ӏанор бахьана долуш а, цул тӀаьхьа хьо цуьнан метта охьахаар бахьана долуш а. Везачу Эло паччахьалла дӀаделла хьан кӀант волчу Абушаламан кара. Ткъа хӀинца хьо баланехь ву, хьо цӀий Ӏанош верг хилар бахьана долуш».

9Царуятан кӀанта Абушайс паччахье элира: «Оцу деллачу жӀаьло сардамаш хӀунда духку сан эла волчу паччахьна? Аса, ваха а вахана, цуьнан корта схьабоккхур бу»+.

10Амма паччахьо элира: «ХӀун дийр ду аса шуна, Царуятан кӀентий? Вита иза. Везачу Эло цуьнга со сийсазваккха аьлла хилча, цуьнга: „Ахьа иза хӀунда леладо?“ – ала мила ву?»+
11Дауда Абушайга а, шен массо а ялхошка а элира: «Сох схьаваьлла волу сан кӀант а со вен араваьлла хилча, хӀокху бен-яманхочун хӀун бехк бу? Ӏадвита иза, дохкийта цуьнга сардамаш, хӀунда аьлча Везачу Эло цуьнга иштта аьлла. 12Тахана сан бала[*] Везачу Элана дӀагича, таханлерчу сардамийн метта Цо суна декъалдар юхадала а мега». 13Дауд а, цуьнца хилларш а шайн новкъахула дӀабоьлхуш бара, ткъа ШамаӀи Даудана тӀаьхьаваьллачуьра дӀа ца волура. Ламанан басехула схьавогӀуш вара иза, Дауд волчу агӀор тӀулгаш а, чан а кхуьйсуш. 14Шаьш кхача безачу метте схьа а кхаьчча, паччахьо а, цуьнца хиллачара а, чӀогӀа кӀадбелла хиларна, цигахь садаьӀира.

Ахьи-Тупала Даудах лаьцна хьехар до

15Ткъа Абушалам, шеца дерриг а Исраилан халкъ а долуш, Ярушалайме схьавеара. Цуьнца цхьаьна Ахьи-Тупал а вара. 16Даудан доттагӀа волчу Ӏаьркхихочо Хьушайс, Абушалам волчу а веана, цуьнга элира: «Дукха вехийла паччахь!»+

17ТӀаккха Абушалама цуьнга хаьттира: «Иштта тешаме ву-кх хьо хьайн доттагӀчунна? Цуьнца дӀа хӀунда ца вахара хьо?»

18«ХӀан-хӀа, – элира Хьушайс Абушаламе – Со Везачу Эло а, хӀокху халкъо а, массо а исраилхоша а хаьржинчуьнца хир ву. Со цуьнца соцур ву. 19Цу тӀе, хьанна гӀуллакх деш хир ву со? Цуьнан кӀантана хир вац? Со хьан ден гӀуллакххо ма-хиллара, иштта хьуна а гӀуллакххо хир ву».

20Абушалама Ахьи-Тупале элира: «Хьехам бехьа, вай хӀун дан деза?»

21Ахьи-Тупала Абушаламе элира: «Хьан дас кхузахь шен цӀа Ӏалашдан битинчу цуьнан гӀарбаш-зударшца дӀавижа. ТӀаккха массо а исраилхошна дӀахезар ду, хьо хьайн дена бӀаьргахь доллу дитт санна хета аьлла. Хьуна тӀаьхьа бевлларш хьоьца кхин а чӀогӀа тешаме болуш дӀахӀуьттур бу»+. 22+Шерачу тхов тӀехь Абушаламна четар хӀоттийра. Ткъа иза массо а Исраилан халкъана хьалха, четар чу а вахана, шен ден гӀарбаш-зударех кхийтира+.

23Цу хенахь Ахьи-Тупала беш болу хьехамаш Делера болу хьехамаш санна лорура. Уьш Дауда а, Абушалама а чӀогӀа ладогӀа дезаш болу хьехамаш бара.

17

17^1Ахьи-Тупала Абушаламе элира: «Шийтта эзар стаг схьа а хаьржина, хьала а гӀаьттина, со кху буьйсанна Даудана тӀаьхьавер ву. 2Иза гӀел а велла, цуьнан гӀора дӀадаьллачул тӀаьхьа, со цунна тӀелетар ву. Аса иза кхерор ву, ткъа цуьнца берш бевдда дӀагӀур бу. Аса паччахь бен вуьйр вац. 3Аса массо а адам хьуна тӀедерзор ду. Ахьа лоьхуш долу и цхьа са делла дӀадалар бахьана долуш, дерриг а халкъ шайна юкъахь машар а болуш Ӏийр ду[*]». 4Абушаламна а, Исраилан массо а къаношна а и дешнаш чӀогӀа дезаделира.

Хьушайс дина долу хьехар

5Абушалама элира: «Ӏаьркхихо волчу Хьушайга схьакхайкха. Цо хӀун олу хьовсур ду вай»+. 6Хьушай Абушалам волчу веара. Абушалама цуьнга элира: «Ахьи-Тупала дина долу хьехар иштта ду. Цо аьлларг дан дезий вай? Нагахь санна хьо реза вацахь, хьайна хетарг ала».

7Хьушайс Абушаламе элира: «Ахьи-Тупала хӀинца дина долу хьехар дика дац. 8Хьуна хьайн да а вевза, цуьнан нах а бевза. Уьш майра а бу, шен кӀорнех яьккхина йолу нана-ча санна, дера а бу. Хьан да майра стаг ву. Иза шеца болчу нахаца буьйса йоккхуш Ӏийр вац+. 9Иза хӀинца, цхьана хьеха чохь я кхечу меттехь къайлаваьлла Ӏаш хир ву. Нагахь санна хьан да хьоьца болчарна хьалха тӀелатахь, и хӀума хезна болчу нахана дагадогӀур ду: „Абушаламна тӀаьхьахӀиттинарш эшийна!“ – аьлла. 10ТӀаккха, лом санна, майра берш а дог эшна дӀахӀуьттур бу, хӀунда аьлча дерриг а Исраилан халкъана хууш ду, хьан да чӀогӀа майра тӀемало вуйла а, цуьнца берш доьналла долуш буйла а. 11Цундела аса хьехар до хьуна: дерриг а Исраилан халкъ Дан-гӀалара дуьйна Беар-ШабаӀе кхаччалц хьо волчу схьагулдалийта. Адам, хӀордан йистера гӀум санна, дукха хир ду. ТӀаккха ахьа, хьо хьалха а ваьлла, уьш тӀамтӀе бига беза+. 12Цул тӀаьхьа вай Даудана тӀелетар ду, иза миччахь велахь а. Вай цунна тӀелетар ду, Ӏуьйранлера тхи лаьтта тӀе ма-дожжара. Я иза а, я цуьнца волу цхьа а стаг а вуьсур вац дийна. 13Нагахь санна иза цхьана гӀала дӀаводахь, массо а исраилхоша и гӀала йолчу метте машшаш схьадахьар ду. Вай оцу гӀалин пенаш тогӀи чу такхор ду, тӀаккха цу гӀалех цхьа а тӀулг буьсур бац».

14Абушалама а, массо а исраилхоша а элира: «Ӏаьркхихо волчу Хьушайн хьехам диках бу Ахьи-Тупалан хьехамал». Цара иштта элира, хӀунда аьлча Везачу Эло сацам бинера Ахьи-Тупалан дика хьехар дохо, Абушаламна тӀе бохам баийтархьама+.

Хьушайс динчу хьехаро Даудан цӀа кӀелхьардоккху

15Динан дай болчу ЦӀадукъе а, Абу-ЯтӀарига а Хьушайс элира: «Иштта хьехар дира Ахьи-Тупала Абушаламна а, Исраилан къаношна а, ткъа аса царна кхин тайпа хьехар дира. 16Ткъа хӀинца, Дауд волчу нах а бахийтий, цуьнга алийта: „Тховса яьссачу аренгахь йолчу хил дехьа волийла йолчохь а ца Ӏаш, цу хил дехьа а валий, цигара дӀавала, хӀунда аьлча паччахь а, цуьнца болу нах а тховса хӀаллакбаран кхерам бу“».

17Динан ден кӀентий ЯхӀуната а, АхьимаӀац а Ӏейн-РегӀал цӀе йолчу хьоста йистехь лаьтташ вара. ГӀалина чуволийла дацара цу шиннан, иза царна кхераме хиларна, цундела зуда-ялхочо, яха а яхана, цаьрга и шадерг а дӀадийцира, ткъа цу шиммо Дауде хаам бира+. 18Амма и шиъ гина волчу, цхьана кхиъна вогӀучу кӀанта Абушаламе хаам бира. Цигара сихха дӀа а вахана, и шиъ Бахьрумехь вехаш волу цхьа стаг волчу веара. Цу стеган кертахь яьккхина гӀу яра. И шиъ цу чу воьссира. 19Цу кертарчу зудчо, шаршу схьа а эцна, и цу гӀуна тӀе тесира, ткъа шаршуна тӀе ялтин буьртигаш тийсира, цхьа а шек ца валийта+. 20Абушаламан тӀемалоша, цу зудчун цӀа а баьхкина, цуьнга хаьттира: «Мичахь ву ЯхӀунатий, АхьимаӀацций?»

Зудчо цаьрга элира: «Уьш, хил дехьа а бевлла, дӀабахара».

Лехначул тӀаьхьа, уьш шайна кара ца бича, ялхой Ярушалайме дӀабахара. 21Уьш дӀабаханчул тӀаьхьа ЯхӀунатий, АхьимаӀацций, гӀуна чуьра ара а ваьлла, Дауде хаам бан вахара. Цара Дауде элира: «Сихха хил дехьа а довлий, дӀагӀо. Ахьи-Тупала хьуна дуьхьал иштта хьехар дина». 22Дауд а, цуьнца хилла болу нах а Йордан-хил дехьабевлира. Сахуьллучу хенахь хил дехьа валаза цхьа а стаг ца висира.

23Ахьи-Тупална хиира, ша дина долу хьехар кхочуш ца динийла. Шен вирана тӀе нуьйр а тиллина, иза ша Ӏийначу гӀала дӀавахара. Шен тӀаьхьенна весет а дитина, Ахьи-Тупал ирхъоллавелира, цул тӀаьхьа иза шен ден коша чу дӀавоьллира+.

Дауд Махьанаймехь хилар

24Дауд Махьанайме схьавеара, ткъа Абушалам, массо а исраилхо шеца цхьаьна а волуш, Йордан-хил дехьавелира+. 25Абушалама шен эскаран коьрте Йоабан метта Ӏамасаъ дӀахӀоттийнера. Ӏамасаъ Исраилара[*] ИтӀар цӀе йолчу цхьана стеган кӀант вара. ИтӀаран нана АбигӀал яра. Иза Нахьашан йоӀ а, Царуятан йиша а яра. Ткъа Царуят Йоабан нана яра+. 26Абушалама, шеца дерриг а Исраилан халкъ цхьаьна а долуш, галӀадхойн лаьтта тӀехь шен меттамотт дӀахӀоттийра.

27Дауд Махьанайме схьакхаьчча, Ӏамминхойн Рабба-гӀалара волчу вахархочун Нахьашан кӀанта Шобас а, Ладебарара вахархочун Ӏамиалан кӀанта Макира а, РогӀлаймарчу галӀадхочо Барзалайс а+
28цхьаболу мотт-гӀайба а беара, цхьадолу боганаш а деара, иштта кхийра пхьегӀаш а еара. Цара иштта кӀа а, мукх а, дама а, кхерзинчу ялтин буьртигаш а, кхоьш а, хьозийн кхоьш а, 29моз а, даьтта а, уьстагӀий а, аттера яьккхинчу шуьрех йина йолу кӀалд а еара Даудана а, цуьнца хиллачарна а яа. Цара бохура: «Адам яьссачу аренгахь гӀел а делла, мац а делла, хьаг а делла»+.

18

Абушалам эшор а, вер а

18^1Дауд шен эскаре хьожуш чекхвелира. Цо шен эскарна тӀехь цхьа бӀе а, цхьа эзар а стаг карахь волуш хьаькамаш дӀахӀиттийра. 2Шен эскар Дауда кхаа декъе дийкъира. Цхьа тоба, Йоаб коьртехь а волуш, дӀахьажийра цо. ШолгӀа тоба – Йоабан ваша волчу Царуятан кӀант Абушай коьртехь волуш. Ткъа кхоалгӀа тоба гатихо волчу Итица дӀаяхийтира. Паччахьо гулбеллачаьрга элира: «Со а вогӀур ву шуьца»+.

3Амма наха цуьнга элира: «Хьо тхоьца ма вола. Тхо дӀадовдуш хилахь а, цхьаммо а тидам бийр бац тхан. Тхох нийсса ах хӀаллакьхилахь а, иштта тидаме оьцур дац. Ткъа хьо цхьаъ – итт эзар стеган метта ву. Цундела, хьо гӀалахь а сецна, цигара тхо долчу ахьа гӀо даийтича гӀолехь ду».

4Паччахьо цаьрга элира: «Аша боххург дийр ду аса». Иза ков долчохь дӀахӀоьттира. Адам гӀалара бӀе а, эзар а стаг юкъахь йолчу тобанашца арадолуш дара. 5Паччахьо Йоабигий, Абушайгий, Итигий омра дира: «Жима стаг волу Абушалам кхоаве суна!» – аьлла. Массарна а дӀахезира паччахьо Абушаламах лаьцна шен эскаран хьаькамашка аьлларг.

6Даудан эскар аренгахь Исраилан эскарна дуьхьалделира. Уьш Эпрайман хьуьнхахь вовшахлетира. 7Даудан эскаро исраилхой эшийра. Боккха толам баьккхира цара цу дийнахь: ткъа эзар стаг вара вийна Ӏуьллуш. 8Гонах, массо а меттехула, дӀабаьржира тӀом. Адам хьун бахьана долуш дукха хӀаллакьхилира, тур бахьана долчул+.

9Шена дагахь а доцуш, Абушалам Даудан тӀемалошна дуьхьалкхийтира. Иза шен вирбӀарзанна тӀехь дӀавоьдуш вара. ВирбӀарза доккхачу ножан диттан генашна кӀелхула дӀайоьдучу хенахь, Абушаламан месаш гаьннех дӀатасаелира. Иза лаьттаний, стигалний юккъехь кхозуш висира, ткъа цуьнгахь хилла йолу вирбӀарза едда дӀаяхара. 10И сурт гина волчу цхьана тӀемалочо Йоабе хаам бира: «Абушалам ножан дитта тӀехь кхозуш ву» – аьлла.

11Йоаба шега и хаам бина волчу стаге элира: «Хьайна иза гина хилча, иза, тоьхна, лаьтта охьа хӀунда ца виллира ахьа? Аса итт шекхал детий, доьхкий лур ма дара хьуна».

12Цо Йоабе жоп делира: «Сайна кара цхьа эзар шекхал дети схьаделча а, аса паччахьан кӀантана тӀе куьг хьур дацара, хӀунда аьлча тхуна массарна а хезира хьоьгий, Абушайгий, Итигий паччахьо аьлларг: „Жима стаг Абушалам кхоаве суна!“ 13Нагахь санна аса, ахьа бохург а дина, Абушалам вийна хиллехь, иза паччахьна ца хууш дуьсур дацара. ТӀаккха хьо, суна генна а ваьлла, дӀахӀуттур вара».

14Йоаба элира: «Сан йиш яц хьоьца хан яйа!» Кхо жима гоьмукъ схьа а эцна, цо уьш ножан дитта тӀехь валаза кхозуш волчу Абушаламан дагах чекхдехира. 15Йоабан герз лелош волчу итт къона тӀемалочо Абушаламна го бира. Цара иза вийна дӀаваьккхира.

16Йоаба коьман маӀа лекхира. Цуьнан эскар исраилхошна тӀаьхьадаьллачуьра юхадирзира. Уьш Йоаба кхоийра. 17Цара Абушаламан дакъа, дитт тӀера схьа а даьккхина, хьуьнхарчу доккхачу ор чу а кхоьссина, тӀе тӀулгаш кхиссира. Цу хенахь массо а исраилхо ведда, шен-шен цӀа чу а вахана, дӀасаваьллера+.

18Ша дийна волчу хенахь паччахьан тогӀи чохь Абушалама ша-шена хӀоллам хӀоттийнера. ХӀеттахь цо аьлла хилла: «ЦӀе йиц ца яйта цхьа а кӀант вац сан». Цу хӀолламна цо шен цӀе тиллина хилла. Тахана а, «Абушаламан хӀоллам» аьлла, цӀе йоккху цуьнан+.

Даудана, Абушалам кхелхина аьлла, дӀахеза

19ЦӀадукъин кӀанта АхьимаӀаца Йоабе элира: «Аса ведда хаам бийр бу паччахье, Везачу Эло, Шен кхел а йина, иза мостагӀех кӀелхьарваьккхина аьлла».

20Амма Йоаба цуьнга элира: «Тахана Даудана дика кхаъ бахьаш веанарг хир вац хьо. Муьлххачу а кхечу дийнахь гӀур ву хьо цига, тахана а ца воьдуш, хӀунда аьлча велларг цуьнан кӀант ву». 21Цул тӀаьхьа Йоаба цхьана хушахочуьнга элира: «Ваха а гӀой, паччахье хьайна гинарг ма-дарра дӀадийца». И хушахо, Йоабана хьалха корта охьа а таӀийна, сихха Дауд волчу вахара.

22Амма ЦӀадукъин кӀанта АхьимаӀаца, ша аьллачунна тӀера ца волуш, юха а Йоабе элира: «ХӀуъа а хилахь, со а воьду хушахочуьнца».

Йоаба цуьнга элира: «ХӀунда воьду хьо цуьнца, сан кӀант? Ахьа дӀабахьа кечбинарг дика кхаъ ма бац».

23АхьимаӀаца элира: «Иза иштта делахь а, со воьду цига».

ТӀаккха Йоаба элира: «Вада, гӀо». АхьимаӀац Йордан-тогӀи чохь болчу новкъахула ведда дӀавахара. Иза хушахочул хьалха дӀакхечира цига.

24Дауд шина кевнна юккъехь Ӏаш вара. Кевнан тхов тӀе ваьллачу гӀаролхочун ша цхьаъ волуш ведда вогӀучу стагах бӀаьрг кхийтира. 25Цо, мохь а тоьхна, паччахье хаам бира. Дауда элира: «Нагахь санна и стаг ша цхьаъ вогӀуш велахь, иза хаамча ву». Ткъа важа улло кхаьчна вогӀуш вара.

26ГӀаролхочунна кхин а цхьа стаг гира, ведда вогӀуш. Цо ков лардархочуьнга мохь туьйхира: «Кхин а цхьа стаг ву ведда вогӀуш».

Паччахьо элира: «Иза а хаамча ву».

27ГӀаролхочо элира: «Суна хьалха вогӀуш волчун болар го. Иза ЦӀадукъин кӀентан АхьимаӀацан боларх тера ду».

ТӀаккха паччахьо элира: «И стаг дика стаг ву. Иза дика кхаъ бахьаш вогӀуш ву»+.

28АхьимаӀаца, мохь а тоьхна, паччахье элира: «Машар!» Цо, лаьтта кхаччалц паччахьна хьалха шен корта охьа а таӀийна, элира: «Декъала ву хьан Веза Дела. Цо сан эла волчу паччахьна дуьхьал куьг даьхьна болу мостагӀий хӀаллакбина».

29Паччахьо хаьттира: «Дийна вуй къона Абушалам?»

АхьимаӀаца элира: «Йоаба со кхуза воуьйтучу хенахь цигахь хилла болу нах чӀогӀа боьхна хьийзаш гира суна. Амма цигахь хилларг суна ца хаьа».

30Паччахьо элира: «Юьстах а валий, кхузахь саца». Иза, дехьа а ваьлла, сецира.

31Эццахь веана хушахо а схьакхечира. Цо элира: «Дика хаам бу сан эла волчу паччахье! Тахана Везачу Эло хьуна дуьхьалбевлла болу мостагӀий эшийна».

32Паччахьо хушахочуьнга хаьттира: «Могуш-паргӀат вуй къона Абушалам?»

Хушахочо элира: «Сан эла волчу паччахьан мостагӀашна а, цунна дуьхьал мел ваьллачунна а хуьлийла Абушаламна хилларг!»+

33Паччахь воьхна хьаьвзира. Кевнна тӀехула дина долчу цӀа чу а вахана, вилхира иза. Цу тӀе хьалаваьллачу хенахь цо бохура: «Сан кӀант Абушалам! Сан кӀант, сан кӀант Абушалам! Хьан метта со велла велара, сан кӀант Абушалам!»

19

Йоаба Даудах бехк боккху

19^1Йоабе хабар кхечира: «Паччахь Абушалам бахьана долуш, воьлхуш, гӀайгӀане ву», – аьлла. 2Цундела толам баьккхина долу де дерриг а эскарна гӀайгӀане де хилла дӀахӀоьттира, хӀунда аьлча массарна а хиира паччахь шен кӀант бахьана долуш гӀайгӀане вуйла. 3Шаьш гӀали чу богӀучу хенахь, тӀемалой тебна богӀуш бара, тӀам тӀера, юьхьӀаьржачу а хӀиттина, бевдда богӀуш санна. 4Ткъа паччахь, шен юьхь тӀе ши куьг а диллина, мохь бетташ тийжаш вара: «Сан кӀант Абушалам! Ва-а, сан кӀант Абушалам!» – бохуш.

5Паччахь волчу цӀа а веана, Йоаба цуьнга элира: «Тахана бойучуьра хьо а, хьан кӀентий а, зудабераш а, хьан зударий а, гӀарбаш-зударий а кӀелхьарбаьхна волчу хьан массо а тӀемалочунна а эхь хетийти ахьа. 6Хьо цавезарш беза хьуна, ткъа хьо везачаьрца цабезам кхоллало хьан. Цундела тахана массарна а гайти ахьа, хьан тӀеман хьаькамаш а, церан тӀемалой а хьайна хӀумма а ца хетийла. Тахана суна хиъна, тхо массо а хӀаллак а хилла, Абушалам дийна висина хиллехь, хьо цу балхана реза хирг хилар. 7Ара а валий, вистхила хьайн тӀемалошка. Церан дог эца! Аса Везачу Элах чӀагӀо йо хьуна, хьо царна дуьхьал ца хӀоттахь, хӀара буьйса дӀаялале, хьуна уллохь цхьа стаг вуьсур ма вац аьлла. Иза хьо бер долчу дийнахь дуьйна хьуна гиначарел уггаре а боккха бохам хир ма бу хьуна». 8Паччахь, хьала а гӀаьттина, кевнна хьалха охьахиира. Эскаре и хаам дӀакхаьчначул тӀаьхьа, дерриг а эскар шайн паччахь волчу схьагулделира.

Дауд Ярушалайме юхаверзар

Ткъа исраилхой шайн-шайн цӀа дӀабевддера+. 9Массо а Исраилан тайпанашкахь халкъ вовшашца къийсалуш дара. Цара бохура: «Паччахьо вайн мостагӀий болчу пӀелаштамхойх кӀелхьардаьхна вай, ткъа хӀинца иза Абушаламах ведда, шен пачхьалкхера араваьлла+. 10Амма вай паччахь ван къобалвина волу Абушалам тӀамехь вийна. Ткъа хӀинца аша, паччахь юха ца верзош, хан хӀунда йолуьйту?»

11Дауда динан дай болчу ЦӀадукъиний, Абу-ЯтӀариний тӀе стаг вахийтира хабар эцна: «ЯхӀудан къаношка дӀаала: „Паччахь юха валавеш болчарна юккъехь тӀаьххьара хила хӀунда лаьа шуна, массо а исраилхойн лаам паччахь вехаш волчу цӀен тӀе дӀакхаьчна хилча+? 12Шу сан вежарий ду, сан даьӀахкаш а, сан дилха а – шу ду. ХӀунда гӀерта шу паччахь юха цӀа валочу хенахь тӀаьххьарнаш хила?“ 13Ӏамасаига а дӀаала: „Хьо сан гергара вуй те? Дала, Шен лааме хьаьжжина, луьра таӀзар дойла суна, аса хьо, дерриг а эскарна тӀехь хьаькам а вина, сайна улло, Йоабан метта, гуттаренна а дӀа ца хӀоттавахь!“»+

14Цо берриг а яхӀудхойн дегнаш шегахьа дерзийра. Цара паччахь волчу хабар дахьийтира: «Юхаверза хьо а, хьан массо ялхой а», – аьлла.

15Паччахь юхавирзира. Иза Йордан-хи долчу схьавеара. Массо а яхӀудхой Галгал-гӀала схьабаьхкира, паччахьна дуьхьал а бахана, иза Йордан-хил сехьаваккха+. 16+Бахьрумара бен-яманхо волу Герин кӀант ШамаӀи а сихвелира яхӀудхошца цхьаьна Дауд-паччахьна дуьхьалваха+. 17Цуьнца цхьаьна вара цхьа эзар бен-яманхо а, иштта Шаулан цӀийнах волу ялхо Цуба а, шен пхийтта кӀант а, ткъа лай а. Паччахь схьакхачале, уьш Йордан-хи долчу схьабаьхкира+. 18Уьш хил дехьа буьйлура, паччахьан доьзал дехьабаккхархьама а, паччахьна мел лууш дерг дархьама а.

ШамаӀис Дауде шена къинтӀеравалар доьху

Йордан-хил дехьа ваьллачул тӀаьхьа, Герин кӀант ШамаӀи паччахьна хьалха охьавуьйжира. 19Цо Дауде элира: «Хьо Ярушалаймера араволучу хенахь соьгара даьллачунна гечдехьа суна, сан паччахь волу эла! И хӀума хьайн даг чохь ма латтадахьара ахьа+. 20Хьан лай волчунна хаьа, ша къа латийнийла. Цундела тахана Юсупан цӀийнах болчарна юкъара со уггар хьалха веана сайн паччахь волчу элана дуьхьал».

21Царуятан кӀанта Абушайс элира: «Везачу Эло къобалвинчунна неӀалташ кхайкхийна волу ШамаӀи вуьйр вац ткъа?»+

22ТӀаккха Дауда элира: «ХӀун дан деза аса шуна, Царуятан кӀентий? Суна дуьхьалбевлла болу нах санна хилла шу хӀинца. Муха воккхур ву тахана, милла а иза велахь а, цуьнан дахарх? Тахана суна гуш ма ду, со Исраилан халкъан паччахь хилар»+. 23Паччахьо ШамаӀига элира: «Хьо лийр вац!» Дауда цу тӀехь чӀагӀо йира+.

Мапи-Бошат паччахь волчу воьду

24+Шаулан кӀентан кӀант Мапи-Бошат паччахьна дуьхьал аравелира. Мапи-Бошата шен когаш а ца буьлура, маж а ца йошура, тӀера хӀума а ца цӀанйора, паччахь, Ярушалаймера ара а ваьлла, иза машарца юхавирзина де тӀекхаччалц+. 25Мапи-Бошат, Ярушалаймера ара а ваьлла, шена дуьхьалвогӀуш гича, паччахьо цуьнга хаьттира: «Мапи-Бошат, хьо соьца хӀунда ца веара?»

26Мапи-Бошата жоп делира: «Сан паччахь волу эла, сан ялхочо со левина. Аса цуьнга элира: „Сан вирана тӀе нуьйр тилла. Цунна тӀе а хиъна, паччахьца ваха воллу со“, хьан лай волу со астагӀа волу дела. 27Ткъа хьан лай волчух лаьцна харцдерг дийцира цо сан паччахь волчу эле. Амма сан паччахь волу эла Делан малик санна ву. Хьайна нийса хеттарг де+. 28Хьайна лиънехь, ахьа сан ден доьзал хӀаллакбина хир бара, амма ахьа хьан лай волу со хьайца яа хӀума юуш болчаьрца охьахаийра. Сан бакъо яц паччахье цхьа а хӀума бахьана долуш гӀо доьхуш кхайкха»+.

29Паччахьо цуьнга элира: «Ма дийца соьга иза кхин! Суна лаьа ахьий, Цубассий шаьшшинна юкъахь латта доькъийла».

30Амма Мапи-Бошата паччахьна жоп делира: «Сан паччахь волу эла паргӀат цӀа вирзичхьана, дерриге а латта Цубас шена дӀаэцахьара».

Дауда Барзалай ша волчу дӀавоьху

31+ГалӀадхо волу Барзалай РогӀлаймара схьавеанера, паччахьца Йордан-хил дехьа а ваьлла, иза цигара новкъа ваккхархьама. 32Барзалай чӀогӀа къена вара. Цуьнан дезткъа шо хан яра. Дауд Махьанаймехь волчу хенахь цо массо а хӀума латтадора цунна, ша вехаш стаг хиларе терра+. 33Паччахьо Барзалайга элира: «Вало соьца. Ярушалаймехь аса массо а хьуна оьшуш долу хӀума латтор ду».

34Амма Барзалайс паччахье элира: «Сан паччахьца Ярушалайме ваха йиш яц, кӀезиг хан ю суна йиснарг. 35Сан хӀинца дезткъа шо ду. Дахарехь кхин хӀумма а дац сан самукъадала? Хьан лай волчу соьга юучу хӀуманан чам къасталур буй? Хезар дуй ткъа суна эшарш локхуш болчеран аьзнаш? Со муха гӀертар ву сан паччахь волчу элана новкъа+? 36Со кхин а жимма сайн паччахьца цхьаьна Йорданал дехьа дӀавогӀур ву. Паччахьо суна хӀунда кхачийтина те оццул йоккха ял? 37Хьан лай волчунна ша винчу гӀалахь, шен ден-ненан къуббан уллохь вала луур дара, цундела юхаверза пурба доьху аса. Сан кӀант волу хьан лай КӀамхӀам вогӀур ву сан элаца цо боххучу дӀа. Хьайна луъург де ахьа цуьнца»+.

38ТӀаккха паччахьо элира: «КӀамхӀам соьца схьаваийта. Аса цуьнан дуьхьа хьуна луъург дийр ду. Хьан дуьхьа а дийр ду аса хьан даго боххург». 39Дерриг а халкъ шайн паччахьца Йордан-хил дехьа делира. Барзалайна оба а яьккхина, цо иза декъалвира. Ткъа Барзалай шен цӀа юхавирзира.

Исраилхой ЯхӀуд-махкарчу халкъаца къийсало

40Паччахь Галгал-гӀала дӀавахара. Цуьнца цхьаьна КӀамхӀам а вахара. ЯхӀудан массо а халкъ а, Исраилан халкъан ахдакъа а арадаьллера паччахьна тӀаьхьа. 41Дукха хан ялале, исраилхоша, паччахь волчу а баьхкина, цуьнга элира: «Тхан вежарий болчу ЯхӀудан халкъан божарша, хьо лачкъа а вина, хьо а, хьоьца болу нах а Йордан-хил дехьа хӀунда баьхна?»

42ЯхӀудан халкъан божарша исраилхошка жоп делира: «Оха иза дина паччахь тхан гергара стаг волу дела. И хӀума бахьана долуш шу тхуна оьгӀаза стенна оьху? Оха цхьа а хӀума диъний паччахьан? Я цуьнгара совгӀаташ схьаэцна?»

43Исраилхоша, яхӀудхошна жоп луш, элира: «Тхан паччахьца йозуш йолу бакъо шун чул уьттазза дукха ю. Аша тхо юьхьӀаьржачу хӀиттийна. Паччахь юхаверзарх лаьцна долу дош хьалххе оха дийцина дацара ткъа?»

Амма яхӀудхойн дош исраилхоша бохучу дешнел чӀогӀа дара+.

20

ШебаӀан карзахвалар

20^1+Дагахь а доцуш, цигахь цхьа Ӏеса стаг нисвелла хилла. Иза бен-яманхо волчу Бихрин кӀант ШебаӀ хилла. Цо, коьман маӀа а лекхна, элира: «Даудаца болчаьрца вайн нах бац, Юшайн кӀант волчохь вайн дакъа а дац. Ва Исраилан халкъ, вешан цӀа дӀасадовлий вай!»+
2Массо а исраилхо, Даудах дӀа а къаьстина, Бихрин кӀантана ШебаӀана тӀаьхьахӀоьттира. Ткъа Йорданна тӀера Ярушалайме кхаччалц яхӀудхой шайн паччахьна уллохь севцира.

3+Дауд Ярушалаймехь долчу шен цӀа веара. Цо, шен цӀа Ӏалашдеш йитина йолу итт гӀарбаш-зуда схьа а ялийна, цхьана цӀа чохь охьахаийра, цӀенна гӀарол а дойтуш. Дауда цу зударийн дола дойтура, амма ша царах кхин ца кхийтира. Цу зударша шаьш дуьнен чохь йоккхуш йолу хан бисина Ӏаш болчу зударша санна яьккхира+.

4Дауда Ӏамасаига элира: «Кхо де далале, схьакхайкха со волчу яхӀудхошка. Хьо а цигахь хила»+. 5Ӏамасаъ яхӀудхошка кхайкха вахара, амма паччахьо шена билгалъяьккхина йолу хан тӀехъялийтира цо. 6ТӀаккха Дауда Абушайга элира: «ХӀинца Бихрин кӀанта ШебаӀа Абушалама чул а чӀогӀа зен дийр ду. Сан тӀемалой схьа а эций, цунна тӀаьхьавала, чӀагӀйина йолу гӀаланаш а карийна, иза вайн бӀаьргашна хьалхара къайлавалале». 7Йоабаца хилла болу нах а, кератхой а, палетхой[*] а, кхиболу майра тӀемалой а Ярушалаймера арабевлира, Бихрин кӀант ШебаӀ схьалацархьама цунна тӀаьхьабаха+. 8Уьш ГавӀонна уллорачу боккхачу тӀулга тӀе кхаьчча, царна дуьхьал Ӏамасаъ кхийтира. Йоабана тӀехь тӀемалочун духар дара, гӀодаюккъехь батта чохь кхозуш тур а дара. И дуьхьалвогӀучу хенахь тур батта чуьра араделира. 9Йоаба Ӏамасаига элира: «Хьо могуш вуй те, сан ваша?» Йоаба аьтту куьйгаца Ӏамасаан маж схьалецира, цунна оба яккха дагахь. 10Ӏамасаа тидам ца бира Йоабан вукху куьйгахь доллучу туьран. Йоаба, Ӏамасаан гайх тур чекх а даьккхина, цуьнан чоко лаьтта арахийцира. Йоаба цунна кхин куьг тӀе ца даьхьира, хӀунда аьлча Ӏамасаъ велла Ӏуьллуш вара.

Цул тӀаьхьа Йоаб а, цуьнан ваша Абушай а Бихрин кӀантана ШебаӀана юха а тӀаьхьавелира+. 11Йоабан цхьана бӀаьхочо, Ӏамасаан докъа тӀе а хӀоьттина, элира: «Йоабана тешаме а, Даудана тӀаьхьахӀоьттина а мел верг хӀинца Йоабана тӀаьхьахӀотта веза!» 12Ткъа Ӏамасаан дакъа некъа юккъехь цӀийлахь Ӏуьллуш дара. ТӀаккха бӀаьхочо, тӀех мел волу стаг а, цу докъан уллохь соьцуш шена гича, Ӏамасаъ некъа тӀера аренга дӀа а такхийна, цунна тӀе цхьа бедар тесира. 13Дакъа некъа тӀера дӀадаьккхинчул тӀаьхьа, дерриг а халкъ Йоабаца цхьаьна Бихрин кӀантана ШебаӀана тӀаьхьаделира.

14Цул тӀаьхьа ШебаӀ массо а Исраилан тайпанашна юккъехула а, массо а берихойн[*] лаьттахула а чекхвелира, ша Абал-Байт-МаӀака кхаччалц дӀавоьдуш. Цу гӀаланашкара бахархой, вовшах а кхетий, цунна тӀаьхьахӀуьттура+. 15Йоаба, шеца долчу эскарца схьа а веана, Абал-Байт-МаӀакана го бира. ГӀалина гонах боьттинчу тӀулгийн пена хьалха латта доьхкира цара, цу лаьттан баьрзнашна тӀехула гӀалин керта тӀе довла шайн аьтто хилийта. Йоабаца мел хилла волу стаг, гӀалин пена тӀе хӀума а етташ, иза бохо хӀоьттира. 16Цу гӀалахь ехаш йолчу цхьана хьекъал долчу зудчо, пена тӀе а яьлла, мохь туьйхира: «ЛадогӀа! ЛадогӀа соьга! Йоабе кхуза схьавола ала! Суна цуьнца къамел дан лаьа». 17Йоаб цо аьллачу метте схьавеара. Зудчо цуьнга хаьттира: «Хьо вуй Йоаб?»

Цо жоп делира: «Ву».

ТӀаккха зудчо элира: «Хьайн лай йолчуьнга ладогӀахьара ахьа».

Йоаба элира: «Со ладугӀуш ву».

18Зудчо элира: «Хьалха олуш хилла: „Шена цхьа хӀума хатта луучо Абал-гӀалахь хатта“. Иштта гӀуллакхан сацам беш хилла. 19Тхо Исраилан халкъана юкъара машаре а, тешаме а болчу бахархойх ду. Ткъа хьо Исраилан махкахь нана санна йолу гӀала хӀаллакьян араваьлла ву. ХӀунда гӀерта хьо Везачу Элан тӀаьхье хӀаллакьян?»

20Йоаба жоп делира: «Соьгара и хӀума дер дац шуна! Аса шун гӀала хӀаллак а йийр яц, я йохор а яц! 21Иза иштта дац. Амма шун гӀала Эпрайм-лаьмнашкахь лаьттачу махкара Бихрин кӀант ШебаӀ кхаьчна. Цо шен паччахь волчу Даудана тӀе куьг даьхьна. Иза аша, схьа а лаций, соьга схьало. ТӀаккха со шун гӀалина го бинчуьра дӀавер ву шуна».

Зудчо Йоабе элира: «Дика ду. Цуьнан корта гӀалин керта тӀера хьо волчу охьакхуссур бу». 22Цул тӀаьхьа и зуда дерриг а халкъе йистхилира, царна шен хьекъале дешнаш дӀахазош. ГӀалин бахархоша, Бихрин кӀентан ШебаӀан корта схьа а баьккхина, Йоабана дӀакхоьссира. ТӀаккха Йоаба шен коьман маӀа лекхира. ГӀалина го бина болу эскархой шайн-шайн цӀенош чу дӀасабевлира. Йоаб шен паччахь волчу Ярушалайме юхавирзира.

Даудана уллохь болу нах

23•Йоаб дерриг а Исраилан эскаран хьаькам вара. Ткъа ЯхӀу-ЯдаӀан кӀант БенъяхӀу кератхошний, палетхошний тӀехь куьйгалла дан хӀоттийра+. 24Адунурам беза белхаш бойтучу нахана тӀехь куьйгалхо дӀахӀоттийра. Ахьлудан кӀант ЯхӀушапти пачхьалкхан гӀуллакхаш яздархо дӀахӀоттийра+. 25Шива йозанча вара. ЦӀадуккъий, Абу-ЯтӀаррий динан дай бара+. 26Иштта Дауд волчохь динан да вара яирхо волу Ӏира а.

21

Дауд а, гавӀонхой а

21^1Дауда паччахьалла дечу заманчохь махкахь тӀекӀел кхаа шарахь мацалла лаьттира. Дауда Везачу Эле шен доӀанна тӀехь дийхира. Везачу Эло цунна жоп делира: «Иза Шаул а, цуьнан къиза цӀа а бахьана долуш ду, цо гавӀонхой байина дела», – аьлла. 2ТӀаккха паччахьо, гавӀонхой шена тӀе а кхайкхина, цаьрца къамел дира. (ГавӀонхой исраилхойх схьабевлла бацара, уьш эмархойх тӀаьхьадисинчу хӀух бара. Исраилхоша дуй биънера, царна зулам дийр дац шаьш аьлла, амма исраилхошна а, яхӀудхошна а тӀевирззина гӀайгӀа беш волу Шаул уьш хӀаллакбан гӀерташ хиллера.)+
3Дауда гавӀонхошка элира: «Аса шайн дуьхьа хӀун дича бакъахьара хета шуна? Шуна динчу харцдолчун метта хӀун дала деза, шуьга Везачу Элан халкъ декъалдайтархьама?»

4ГавӀонхоша Дауде элира: «Шаулера а, цуьнан тӀаьхьенера а деши я дети ца оьшу тхуна. Исраилхошна юкъара, тхуна лиъча а, цхьа а вен бакъо яц тхан».

Дауда хаьттира: «Аса хӀун дича бакъахь хетара шуна?»

5Цара паччахьна жоп делира: «Тхо хӀаллакдан а, тхан къам дерриг а Исраилан лаьтта тӀера дӀадаккха а гӀертара Шаул. 6Схьало тхан кара Шаулан тӀаьхьенах волу ворхӀ стаг. Оха уьш Везачу Элана хьалха Цо къобалвина волу Шаул схьаваьлла йолчу ГебаӀ-гӀалахь ирхъухкур бу».

Паччахьо элира: «Аса уьш шуьга дӀалур бу»+.

7+Шаулан кӀентан ЯхӀунатин кӀант волчу Мапи-Бошатах къинхетам бира паччахьо, хӀунда аьлча Дауданий, ЯхӀунатиний юкъахь Везачу Элана хьалхахь йина чӀагӀо хилла+. 8+Дауда цаьрга Армунний, Мапи-Бошаттий дӀавелира. Уьш бара Шаулна АяхӀун йоӀа Рицпата бина болу кӀентий. Цо иштта Шаулан йоӀа Мирабас вина волу пхи кӀант а дӀавелира. Уьш бара Шаулан йоӀа Махьуларчу Барзалайн кӀантана Ӏадриалана бина+. 9Цо уьш гавӀонхойн кара дӀабелира, ткъа цара уьш Везачу Элана хьалха гу тӀехь ирхъоьхкира. Уьш ворххӀе а цхьаьна велира. Ялта чудерзочу хьалхарчу деношкахь белла дӀабевлира уьш+.

10АяхӀун йоӀа Рицпата, Ӏаьржа шаршу схьа а эцна, иза тӀулга тӀе дӀаяржийра. Ялта чуоьцучу хенахь дуьйна, чӀогӀа догӀанаш декъашна тӀе доладаллалц, дийнахь а, буса а цигахь Ӏийра иза. Цо я стигалахь лелаш долу олхазарш а, я лаьттахь лелаш йолу акхарой а церан декъашна тӀе ца кховдуьйтура.

11Шаулан гӀарбаш-зуда хилла йолчу АяхӀун йоӀа Рицпата динарг Дауде дӀадийцича, 12+Дауда, ваха а вахана, ГалӀадан Явешера бахархошкара Шаулан а, цуьнан кӀентан ЯхӀунатин а даьӀахкаш схьаийцира. (Цара уьш Байт-Шанарчу майданара къайлаха схьаэцна хилла, Шаул а, цуьнан кӀант ЯхӀуната а, пӀелаштамхоша ГилбаӀахь вен а вийна, ирхъоьхкинчуьра.)+
13Цигара Шаулан а, цуьнан кӀентан ЯхӀунатин а даьӀахкаш, схьа а гулйина, схьаяийтира Дауда. Иштта ирхъоьллина хиллачу ворххӀе а стеган даьӀахкаш а схьагулъяйтира цо. 14Шаулан а, цуьнан кӀентан ЯхӀунатин а даьӀахкаш дӀайоьхкира бен-яманхойн лаьтта тӀехь йолчу ЦелаӀ-гӀаларчу Шаулан ден Къушин къуббан чохь. Паччахьо тӀе мел диллинарг деш дӀахӀоьттира халкъ. Цул тӀаьхьа наха махкана тӀера динчу доӀанаша Делан дог дашийра+.

ПӀелаштамхошца хилла тӀемаш

(1 Шерашкахь 20:4-8)

15ПӀелаштамхошний, исраилхошний юкъахь юха а тӀом дӀаболабелира. Дауд, шен эскархошца ара а ваьлла, тӀом бан волавелира, амма иза сихха кӀадвелира. 16Турпалш болчу репахойн гаранах волчу Ишби-Банубан гоьмукъ хилла, цӀестан йолу юьхьиг кхо бӀе шекхалал еза а йолуш[*]. Цуьнан керла тур а хилла. Ишби-Бануб Дауд вен гӀерташ хилла+. 17+Амма Царуятан кӀанта Абушайс кӀелхьарваьккхира Дауд. Цо пӀелаштамхо, тоьхна, вийра. Даудаца хиллачу наха чӀагӀо йира. Цара элира: «Кхин цкъа а тхоьца тӀаме аравер вац хьо, Исраилан махкахь богуш болу чиркх дӀа ца байтархьама»+.

18Гоба-гӀалахь кхин а тӀом хилира пӀелаштамхошца. Цигахь хьушатхо волчу Субахис турпалш болчу репахойн гаранах волу Сапа вийра+.

19Кхин а цхьа тӀом хилира пӀелаштамхошца Гобахь. Цигахь Байтлахамарчу ЯӀар-Орагайман кӀанта Элхьанана гатихо волу ГӀолиат вийра. Гатихочун гоьмукъа тӀера гӀаж кӀадидархочо болх бечу хенахь лелош йолу еха гӀаж санна яра+.

20Гати-гӀалахь кхин а хилира тӀом. Цигахь цхьа инзаре лекха стаг вара. Цуьнан куьйгийн а, когийн а ялх-ялх пӀелг бара. Уьш берриш а ткъе биъ пӀелг бара. И стаг а турпалш болчу репахойх схьаваьлла вара. 21Иза, исраилхойх лаьцна вон бага етташ, луьйш вара. И репахо Даудан вешин ШамаӀин кӀанта ЯхӀунатас вийра+.

22И виъ стаг Гати-гӀаларчу турпалхойн гаранах вара. Уьш Даудан а, цуьнан эскархойн а карах белира+.

22

Даудан хастаман назма

(Забур 17)

22^1•ХӀара назма Дауда Везачу Элана олура, Цо ша массо а мостагӀийн а, Шаулан карара а кӀелхьарваьккхинчу дийнахь. 2Цо элира:

«Веза Эла – сан тарх, сан чӀагӀо,
со КӀелхьарваккхархо ву.
3Иза сан Дела а, сан Тарх а ю,
Цуьнга ас со ларвойту.
Иза сан турс а,
сан кӀелхьарваларан ницкъ а бу,
Иза сан КӀелхьарваккхархо ву,
луьрачу мостагӀех со кӀелхьарваьккхи Цо!+
4Шена хастам бан хьакъ долуш волчу
Везачу Эле Аса ма кхойкху,
Цо со сан мостагӀех кӀелхьарвоккху+.

5Ӏожаллин тулгӀенаш яра суна гонах хьийзаш.

Дохаран Ӏовраша со вара дурс дӀахьош+.

6Эхартан зӀенаш хьаьрчинера сох,

Ӏожаллин бой яра суна хьалха+.

7Сайна бохам баьллачу дийнахь Везачу Эле орца даьккхира аса.

Сайн Деле гӀо доьхуш кхайкхира со.

Шен цӀа чохь Цунна сан аз дӀахезира.

Сан мохь Цуьнан лере кхечира+.

8Латта дега а дира, ласта а лестира.

стигалийн баххаш меттах а девлира,
дега а дира, Дела оьгӀазвахана дела+.

9Цуьнан мерӀуьргаш чуьра кӀур арабийла болабелира,
доллу хӀума дӀакхоллуш йолу цӀе Цуьнан багара а елира.

догуш долу кӀегий охьаэгара цу чуьра+.

10Стигалш дӀаса а теттина, Иза охьавоьссира,

Цуьнан когаш бухахь Ӏаьржа мархаш яра+.

11Каруб-маликашна тӀе а хиъна, тӀемавелира Иза,
механ тӀемаш тӀехь охьавоьссира Иза+.

12Цо бода, Шена гонах долу четар санна, бира,
хӀаваэрачу Ӏаьржачу мархех
къайлаволу меттиг Шена йира+.

13Цунна хьалхара дукха къегаш хиларна,
догуш, кӀегий серладуьйлира.

14Стигалара, иза къекъаш, Везачу Эло гӀовгӀа яьккхира!

Веза Воккхачо Шен аз хазийтира+.
15Шен пхерчий а кхиссина,
Цо мостагӀий дӀасалаьхкира,
дукха ткъес а хьажийна,
Цо уьш ма дарбира+.
16Цуьнан оьгӀазе аз дӀахезча,
Цуьнан мерӀуьргашкахула хӀо арадаьлча,
хӀордийн баххаш гучудевлира,
дуьненан бух схьабеллабелира+.

17Везачу Эло лакхаллера,
Шен куьйгаш схьа а кховдийна,
со кӀоргачу хи чуьра схьаваьккхира+.

18Доьналла долчу сан мостагӀийн куьйга кӀелара Цо со схьаваьккхира,
сол ницкъ болчу, со ца везаш болчу мостагӀех кӀелхьара а ваьккхира+.

19Сан де эшначу дийнахь сан мостагӀий суна дуьхьалбевллера,
амма Веза Эла суна гӀортор хилла дӀахӀоьттира.

20Кхераме йоцучу метте Цо араваьккхира со,

Ша суна реза хиларна, кӀелхьарваьккхира со+.

21Со нийса леларе хьаьжжина, Везачу Эло суна дика делла.

Сан куьйгаш цӀена хиларе терра Цо суна кхаъ белла+.

22Везачу Эло сайна гайтина некъаш аса лар а дора,
сайн Делера дӀа ца верзалуш, со Ӏеса ца лелара.

23Цуьнан дерриг а тӀедехкинарш суна хьалха дара,

Цуьнан парзашна тӀера со дӀа а ца волура.

24Цунна хьалха со цӀена хилла,
къинош латорах ларлуш а хилла+.

25Со нийса леларе хьаьжжина, Везачу Эло суна кхаъ белла,

Цуьнан бӀаьргашкахь сан куьйгаш цӀена долу дела.

26Хьайца тешаме волчуьнца тешаме хуьлу Хьо,
кхоччуш леллачу майрачуьнца кхоччуш хуьлу Хьо.

27ЦӀена волчуьнца цӀена хуьлу Хьо,
ткъа мекара волчуьнца –
цуьнан мекара хиларе хьаьжжина хуьлу.
28Мисканаш Ахьа кӀелхьарбоху,
цабашарца хьоьжурш Хьайн хьажарца охьатаӀабо Ахьа+.

29Веза Эла! Хьо – сан чиркх бу.

Ахьа сан бода серлабоккху+.

30Хьоьца со хилча, аса эскар а эшадо,
сайн Делаца со пенал дехьа а вуьйлу.

31Дела – Цуьнан некъ кхоччуш бу!

Везачу Элан дош ма цӀена ду!

Цуьнга шаьш лардойтучу массарна а

Иза турс санна хилла дӀахӀоьттира+.

32Мила ву ткъа Дела, Веза Эла воцург?

Мила ву ткъа тарх, вайн Дела воцург+?

33Дала суна берриг ницкъ а ло,
ткъа Цо сан некъ нийса а бо

34Сан когаш сен когех тарбо Цо,
лакхаллашкахь со чӀогӀа лоттуьйту+.

35Сан куьйгаш Цо тӀом бан а Ӏамадо,
сан хӀинца цӀестан Ӏад дула а тарло+.

36Со кӀелхьарвоккху турс Ахь суна делира,

Хьан гӀоьно со тӀех воккха вира.

37Ахьа соьга ког шуьйра боккхуьйтура,
цундела сан хьакхолгаш гал ца йолура.

38Сайн мостагӀашна тӀаьхьа а ваьлла, со ведда леллера,
уьш хӀаллак а беш, уьш байалц юха а ца вирзира.

39Аса уьш, хӀаллак а бина, байа а байина,
уьш сан когашна хьалха охьаэггалц.
40Ахьа суна тӀом бан ницкъ а белла,
суна дуьхьалбевлларш сан когашка охьа а бехкина+.

41Ахь дӀабовдийтинчу сан мостагӀийн баккъаш суна гина,
цундела аса со цавезнарш хӀаллакбина+.

42Цара шаьш кӀелхьардаха бохуш орца дохура,
амма уьш кӀелхьарбаха стаг вацара.

Цара Везачу Эле кхойкхура,
амма Цо жоп ца лора+.

43Чан санна, кегийра дакъош дора Аса царах,
арара хатт санна, тӀе когаш а бетташ, хьуьйра ас уьш+.

44Ахьа суна дуьхьалдаьллачу сан халкъах кӀелхьарваьккхина со.

Со дийна витина Ахьа, къаьмнашна тӀехь куьйгалла дайта.

Суна девзаш ца хилла долу адамаш суна гӀуллакх деш лелаш ду+.

45Кхечу мехкашкара нах суна хьесталуш бу,
со ву аьлла ма-хеззина, суна муьтӀахь хуьлий, дӀахӀуьтту уьш+.

46Шайн даг чохь лаьттачу кхерамо гӀора дӀадаьккхина церан,
цундела уьш бегош, шайн чӀагӀонан меттигашкара арабуьйлура+.

47Дийна ву Веза Эла! Декъала хуьлда сан Тарх!

Веза воккха хуьлда сан чӀагӀо волу, со кӀелхьарвоккху Дела.

48Дела ву сох бекхам бийриг а,
халкъаш суна муьтӀахь дийриг а,+
49сан мостагӀех со кӀелхьарвоккхург а!

Суна дуьхьалбевллачарна тӀехь Ахьа соьга толам баккхийтира.

Къизачу нахах Ахь со кӀелхьарваьккхира+.

50Цундела кхечу къаьмнашна юкъахь

Аса Хьуна хастамаш бийр бу,
ва Веза Эла, иллешкахь Хьан цӀе хестор а ю+.

51Везачу Эло шен паччахьна баккхий толамаш ло.

Иза массо а ханна тешаме хир ву Ша къобалвинчунна,

Даудана а, цуьнан тӀаьхьенна а»+.

23

Даудан тӀаьххьара дешнаш

23^1ХӀорш ду Даудан тӀаьххьара дешнаш:

«Иштта олу Юшайн кӀант волчу Дауда,
иштта олу Дала вазвина волчу стага.
Якъубан Дала паччахь хила къобалвинарг а,

Исраилан халкъан хаза назманаш олург а ву иза.

2Везачу Элан са а ду суна чохь,
Цуьнан дош а ду сан метта тӀехь+.
3Исраилан халкъан Дала дийцинера,
Исраилан халкъан Тархо соьга аьллера:
„Нийсонца нахана тӀехь олалла дийриг,
Делах а кхоьруш, олалла дийриг,+
4малх хьалаболучу Ӏуьйренан нур санна,
марха йоцучу Ӏуьйренан нур санна,
лаьттара сийна буц хьалайолуьйтуш йолу
догӀа сецча хуьлу серло санна ю“.
5Сан тӀаьхьенца вац ткъа Дела?
Дала соьца массо а ханна болу барт бина,
цуьнан чӀагӀо йохор а яц, хийцалур а яц.
Суна мел гӀо деш дерг а,
суна мел лууш дерг а,
хуьлуьйтур дац ткъа Цо+?

6Ткъа Ӏеса нах хир бу, дӀакхуссуш долу кӀохцалш санна,
цхьаммо а куьйгаца схьаоьцуш доцу.

7Царах дӀахьакхавала лууш волчо,
шен кара эчиг я гоьмукъан дечиг схьаоьцу.

И кӀохцалш шаьш долччохь цо дагадо».

Даудан уггар майра тӀемалой

(1 Шерашкахь 11:10-41)

8•ХӀорш ю Даудан майрачу тӀемалойн цӀерш:

тахьикманхо волу Яшуб-Бушбат, иза майрачу кхаанна юкъахь коьртаниг хилла. Цо, шен гоьмукъ бархӀ бӀе стагана дуьхьал а баьккхина, уьш цхьана тӀамехь эшийна.

9Оцу кхаанна юкъара шолгӀаниг ахьохьахо волчу Додин кӀант ЭлиӀазар хилла. ПӀелаштамхойх бийла а буьйлуш, цаьрга тӀаме тӀекхойкхучу хенахь Даудаца цхьаьна хиллачарах цхьаъ вара иза. ПӀелаштамхой цигахь тӀом бан дагахь арабевлла хилла, амма исраилхой юхабевлла. 10ЭлиӀазар хилла цигахь, пӀелаштамхошна дуьхьал а ваьлла, тӀом беш. Цо, шен куьг, кӀад а делла, туьрана тӀелатталц, уьш байина. Везачу Эло боккха толам белла исраилхошна цу дийнахь. ЭлиӀазар толам баьккхина ваьллачул тӀаьхьа, тӀемалой тӀегулбелла цунна. Царна беллачу нахана тӀера бедарш схьагулъяр бен кхин дан хӀума ца диснера.

11КхоалгӀаниг хилла ХӀарар-гӀалара волу АгӀин кӀант Шама. Лахьи цӀе йолчу меттигехь, хьозийн кхоьш дӀайийначу кха тӀехь, тӀом бан схьагулбелла пӀелаштамхой. Цигара исраилхойн эскар пӀелаштамхойх дедда дӀадахана. 12Амма Шамас, цу кха юккъехь дӀа а хӀоьттина, пӀелаштамхой эша а бина, и меттиг кӀелхьаръяьккхина. Везачу Эло цу дийнахь Исраилан халкъана боккха толам белла.

13Ялта схьагулдечу цхьана дийнахь, пӀелаштамхой шайн меттаматтаца репахойн тогӀи чохь лаьтташ а болуш, ткъе итт баьччанех волу кхо стаг Дауд волчу веана Ӏадулам олучу хьеха чу+. 14Дауд цу хенахь чӀагӀйинчу меттехь вара, ткъа пӀелаштамхойх цхьа эскаран тоба Байтлахам-гӀалахь хилла. 15Хьагвелла волчу Дауда аьлла: «Байтлахам-гӀалин кевнера гӀу чуьра мала хи хьан дахьар дара те суна?» 16ТӀаккха майра кхо тӀемало, пӀелаштамхойн меттаматтехула чекх а ваьлла, Байтлахаман кевнехь йолчу гӀу чуьра хи а эцна, иза Даудана а дахьаш, схьавеара. Амма Даудана и хи мала ца лиира. Цо и хи, сагӀина а лерина, Везачу Элана хьалха лаьтта охьадоьттира+. 17Дауда элира: «Веза Эла, ца малало-кх соьга и хи. И хи дан бахана болчу, шайн синош ца кхоийначу кху къонахийн цӀий санна дац иза?» Цундела ца лиира Даудана и хи мала.

Иштта хьуьнаре гӀуллакхаш дора цу майрачу кхаа тӀемалочо.

18Йоабан ваша, Царуятан кӀант волу Абушай, цу ткъе итт тӀемалочун коьртехь вара. Цо шен гоьмукъца кхо бӀе стаг вийнера, цундела цу кхааммо лоруш вара иза+. 19Цу кхаа турпалхочун чул а чӀогӀа цӀе яхана вара иза, церан хьаькам хилла дӀахӀоьттина а вара, амма иза церан могӀаре вогӀуш вацара.

20ЯхӀу-ЯдаӀан кӀант БенъяхӀу а майра стаг хилла. Иза ша Къабциал-юьртара вара. Цо шегара даккхий хьуьнарш гайтинера. Цуьнан карах валар хиллера муабахойн гӀараваьллачу шина баьччанан[*]. Иштта ло догӀучу дийнахь, ор чу а ваьлла, лом дийнера цо+. 21Кхин а цхьа чӀогӀа лекха волу мисархо хилла цо вийна. Мисархочун карахь гоьмукъ хилла, ткъа хӀара карахь гӀаж а йолуш, дуьхьалваьлла цунна. БенъяхӀус, мисархочуьнгара гоьмукъ схьа а баьккхина, цуьнан шен гоьмукъ а тоьхна, иза вийна+. 22И тайпа хьуьнаре гӀуллакхаш дина хилла ЯхӀу-ЯдаӀан кӀанта БенъяхӀус. Цундела иза, важа кхо турпалхо санна, гӀараваьлла вевзаш вара. 23Иза ткъе иттаннал чӀогӀа цӀе яххана вара, амма вукху кхаанца нислуш вацара. Дауда шен хана юкъахь коьртаниг вина дӀахӀоттийра БенъяхӀу.

24Коьрта ткъе итт тӀемалочунна юкъабогӀуш бара:

Йоабан ваша ӀасахӀал,

Байтлахам-гӀалара Додин кӀант Элхьанан,+

25хьародхой болу Шама а, Эликха а,

26палтихо волу Хьелац,
такхоӀхо волчу Ӏакхешан кӀант Ӏира,

27Ӏанатотхо Абу-Ӏезар,
хьушатхо Мубани,

28ахьохьахо Цалмун,
натӀупатхо Махьран,

29натӀупатхо волчу БаӀнин кӀант Хьалид,
бен-яманхойн ГебаӀ-гӀалара Ребин кӀант Ита,

30пӀарӀатунхо БенъяхӀу,

ГаӀашан тогӀешкара ХӀиди,

31Ӏарбатхо волу Абу-Ӏалбан,
бархьумхо волу Ӏазмават,

32шаӀалбанхо Элияхьба,

Яшанан кӀентий,

ЯхӀуната,

33хӀарархо ШамаӀ,
хӀарархо волчу Шараран кӀант Ахьиам,

34маӀхахочун Ахьасбин кӀант Эли-Пулат,
гилохо волчу Ахьи-Тупалан кӀант ЭлиӀам,+

35кармалхо Хьецари,
арбахо волу ПаӀра,

36Цобарчу Натин кӀант ИгӀал,
гадахо волу Бани,

37Ӏамминхо волу Цалакх,

Царуятан кӀентан Йоабан герзлелорхо волу бератхо Нахьрай,

38итархо волу Ӏира,
итархо волу ГӀараб,

39хьетахо волу УръяхӀу.

Уьш массо а ткъе вуьрхӀитта стаг вара+.

24

Дауда халкъ дагардар

(1 Шерашкахь 21:1-27)

24^1•Веза Эла юха а оьгӀазвахара исраилхошна. Цо Дауд исраилхошна дуьхьалваьккхира. Дауда элира: «Даха а гӀой, Исраил-махкахь а, ЯхӀуд-махкахь а долу халкъ дагарде»+. 2Дауда шен эскаран хьаькам волчу Йоабе элира: «Даха а гӀой, Дан-гӀалара дуьйна Беар-ШабаӀе кхаччалц долчу массо а исраилхойн тайпанаш юкъахь долу халкъ дагарде, суна уьш мел бу хаийта»+.

3ТӀаккха Йоаба паччахье элира: «Хьан Везачу Дала халкъ кхин а бӀозза алсамдоккхийла, сан эла волчунна иза ган а гойла. Ткъа сан паччахь волчу элана хӀунда оьшу иза?»+
4Амма паччахьо аьллачу дешнаша къера хилийтира Йоаб а, кхиболу тӀеман хьаькамаш а. Уьш, паччахьна уллора дӀа а бахана, Исраилан халкъ дагардан бахара.

5Йордан-хил дехьа а бевлла, ӀаруӀерахь севцира уьш, тогӀи чохь йолчу гӀалина къилбехьа. Цу тӀера уьш Гадин тайпанан махкахула ЯӀзир-гӀала йолчу дӀабахара+. 6ТӀаккха уьш ГалӀада а, ТӀахтайм-Хьудшин а латтанашка дӀабахара, уьш кхин а Дан-ЯьӀнехула чекхбевлира. ТӀаккха уьш, го а баьккхина, ЦӀадан йолчу бахара. 7Иштта Цорарчу гӀопехула а, хьаьвихойн а, канаӀанхойн а гӀаланашкахула а чекхбевлира. ТӀаьххьара а ЯхӀуд-махкана къилбехьа Ӏуьллучу Беар-ШабаӀе кхечира уьш+. 8Массо а махкахула чекх а бевлла, исс буттий, ткъа дей даьлча, уьш Ярушалайме кхечира. 9Нах багарбаран жамӀ паччахье дӀаделира Йоаба: кара тур а лаьцна, тӀом балур болуш волу бархӀ бӀе эзар исраилхо хилар, ткъа яхӀудхо – пхи бӀе эзар стаг+.

10•Ша халкъ дагардина ваьллачул тӀаьхьа, юьхьӀаьржачу хӀоттарна дог тохаделира Даудан. Везачу Эле цо элира: «И хӀума дар бахьана долуш аса сайх доккха къа латийна. Веза Эла, Хьан лай волчу суна гечдар доьху аса Хьоьга. ЧӀогӀа хьекъале доцу хӀума дина аса»+.

11Вукху дийнахь Ӏуьйранна Дауд самаваьлча, цуьнан Делера дерг гуш волчу Гада-пайхамаре Везачу Элан дош кхечира+. 12Везачу Эло Гадига элира: «Ваха а гӀой, Дауде дӀаала: „Везачу Эло боху: ‘Хьуна лерина кхо таӀзар ду Сан. Царах хьайна цхьаъ схьахаржа, иза Соьга кхочушдайта’“».

13Гадас, Дауд волчу а веана, цуьнга элира: «ВорхӀ шарахь[*] мацалла лаьттийла лаьа хьуна хьайн махкахь, я кхаа баттахь хьайн мостагӀех ведда лела лаьа хьуна, я кхаа дийнахь хьан махкахь ун хӀуттийла лаьа хьуна? Ойла а яй, соьга хаам бе, хӀун ала аса со Ваийтинчуьнга?»

14Дауда Гадига элира: «Соьгахь боккха бала бу! Везачу Элан кара дӀадалийтахьара тхо, Цуьнан къинхетам боккха болу дела. Ткъа адамийн кара тхо дӀа ма далийтахьара»+. 15Цу Ӏуьйранна дуьйна схьа Ша йиллина йолу хан тӀекхаччалц, Везачу Эло исраилхошна ун тӀехийцира. Дан-гӀалара дуьйна Беар-ШабаӀе кхаччалц долчу латтанаш тӀехь дехаш долчу халкъа юкъара кхузткъе итт эзар стаг велира и ун бахьана долуш+. 16Ярушалаймана тӀе шен куьг хьалаайира Малико, иза хӀаллакьян дагахь, амма и бохам хилла дохковаьлла волчу Везачу Эло адам хӀаллакдеш долчу малике элира: «Тоьар ду! ХӀинца охьадахийта хьайн куьг». Везачу Элан малик цу хенахь явсайхо волчу Аравнин хьаьтта уллохь дара+.

17Адам хӀаллакдеш долу малик шена гича, Дауда Везачу Эле элира: «Аса къа латийна! Сан бакъо йоцург дина аса! Амма хӀокху наха цхьа а вониг ца дина. Уьш, уьстагӀий санна, суна тӀаьхьахӀиттина лелла. Цундела Хьан таӀзар суна а, сан ден доьзална а тӀе доьрзийла».

18•Цу дийнахь Гадас, Дауд волчу а веана, цуьнга элира: «Ваха а гӀой, Везачу Элана сагӀа доккхуш йолу меттиг кечъе явсайхо волчу Аравнин хьаьттахь». 19Дауда Везачу Эло Гадигахула шега аьлларг кхочушдира. 20Аравнина ша волчу вогӀуш волу паччахь а, цуьнан ялхой а гира. Ара а ваьлла, цо паччахьна хьалха лаьтта кхаччалц корта охьатаӀийра. 21Аравнис хаьттира: «Сан паччахь волу эла шен лай волчу хӀунда веана те?»

Дауда жоп делира: «Со хьоьгара хьаьтта эца веана, кхузахь, Везачу Элана сагӀа доккхуш йолу меттиг а кечйина, ун сацадайтархьама»+.

22Аравнис Дауде элира: «СагӀа даккха шайна оьшуш мел долу хӀума схьаэца. Дийнаташ дагоран сагӀина оьшуш долу стерчий а, дечиган метта мекха а, стерчийн дукъ а кхузахь ду шуна+. 23И ша мел ерг а ас хьуна дӀало, паччахь!» Аравнис кхин а цхьа хӀума элира паччахье: «Хьан Веза Дела реза хуьлда хьуна».

24Амма паччахьо Аравнига элира: «ХӀан-хӀа! Везачу Элана лерина долу сагӀа маьхза даккха ца лаьа суна. Аса цу лаьттах богӀу мах хьуна дӀалур бу». Дауда хьаьтта а, стерчий а ийцира, цунах шовзткъе итт шекхал дети а делла. 25Цигахь Дауда Везачу Элана лерина долу сагӀа доккху меттиг кечйира. Цо цигахь дийнаташ дагоран а, бертан а сагӀанаш а дехира. Везачу Эло цуьнан доӀанна жоп делира, Исраилан халкъана тӀера ун дӀа а даьккхира+.

* 1:18 СекхаӀад цӀе йолу и назма – я иштта: секхаӀад лелор.

* 3:7 ГӀарбаш-зуда – зудчун бакъо йолу гӀарбаш.

* 4:6 Цхьана ширачу гочдар тӀехь: Ткъа кевнера кӀа цӀандеш йолчу ялхочунна наб кхеттера. Рахбий, БаӀний Иш-Бошатан цӀа чу велира. Ӏебархойн тептар тӀехь дӀаяздина ду: Рахбий, БаӀний, шаьшшиъ кӀа оьшуш веача санна, цуьнан цӀа чу велира.

* 8:12 Грекийн гочдар тӀехь: эдомхошкара. Ӏебархойн тептар тӀехь: арамхошкара.

* 8:13 Эдомхо – иштта ду цхьадолчу ширачу тептарш тӀехь. Амма Ӏебархойн тептар тӀехь: арамхо.

* 8:18 Кератхой, палетхой – кхечу мехкашкара болу, паччахь ларвеш болу тӀемалой.

* 8:18 «1 Шерашкахь» 18:17 а хьаьжна: паччахьан хьехамчаш. Ӏебархойн тептар тӀехь: динан дай.

* 12:30 Церан паччахьан коьртара – я иштта: МилкӀом-цӀун коьртара.

* 13:18 Еха бедарш – я иштта: хаза кечйина бедарш.

* 13:27 ТӀаккха Абушалама паччахьна лерина санна долу пхьор кечдира – иштта цхьадолчу ширачу тептарш тӀехь тӀетоьхна ду.

* 13:34 ТӀаккха кӀанта, ваха а вахана, паччахье элира: «Суна гира Хьоронаймера некъа тӀехула лам тӀера охьабогӀу дукха нах» – иштта Грекийн меттан тептар тӀехь тӀетоьхна ду.

* 14:26 Ши бӀе шекхал – иза ши кийла ю.

* 15:7 Грекийн гочдар тӀехь: диъ шо. Ӏебархойн тептар тӀехь: шовзткъа шо.

* 15:8 Хьевронехь – иштта цхьадолчу грекийн гочдарш тӀехь тӀетоьхна ду.

* 15:18 Кератхой, палетхой – кхечу мехкашкара болу, паччахь ларвеш болу тӀемалой.

* 15:20 Грекийн гочдар тӀехь: Веза Эла хьоьца баккъалла тешаме хуьлда. Ӏебархойн тептар тӀехь: Баккъалла болу тешам хуьлда хьоьца.

* 15:27 Ӏебархойн тептар тӀехь: Хьо Делера дерг гуш верг ма ву. Грекийн гочдар тӀехь: Хьажал!

* 16:12 Цхьадолчу тептарш тӀехь: сан бала. Ӏебархойн тептар тӀехь: суна дина вониг.

* 17:3 Ӏебархойн тептар тӀехь: Аса массо а адам... Ӏийр ду. Грекийн гочдар тӀехь: Нускал шен майрачунна тӀе ма-дерззара, аса массо а адам хьуна тӀедерзор ду. Хьуна цхьа са бен ден ма ца лаьа, ткъа важа нах кхерам боцуш хир бу.

* 17:25 Ӏебархойн тептар тӀехь: Исраилара. Цхьана грекийн гочдар тӀехь: ИсмаьӀалара.

* 20:7 Кератхой, палетхой – кхечу мехкашкара болу, паччахь ларвеш болу тӀемалой.

* 20:14 Ӏебархойн тептар тӀехь: берихойн. Грекийн гочдар тӀехь: бихрихойн.

* 21:16 Кхо бӀе шекхал – иза кхоъ ах кийланан барамехь ю.

* 23:20 ГӀараваьллачу шина баьччанан – я иштта: Ариалан шина кӀентан.

* 24:13 Ӏебархойн тептар тӀехь: ворхӀ шарахь. Грекийн гочдар тӀехь: кхаа шарахь.

+ 1:1 Шам 31:4, Шам 30:17-20
+ 1:6-10 Шамъал 31:1-6; 1 Шерашкахь 10:1-6.
+ 1:6 Шам 31:1-4, 1 Ше 10:1-6
+ 1:9 Куьйг 9:54
+ 1:11 Дад 13:31
+ 1:14 Шам 24:7
+ 1:18 ЮшаӀ 10:13.
+ 1:20 Мик 1:10, Юш 13:3, Шам 31:9
+ 1:21 Шам 31:1
+ 1:26 Шам 18:1, Шам 20:17
+ 2:1 Юш 14:13-15
+ 2:2 Шамъал 25:42, 43.
+ 2:2 Шам 25:43
+ 2:3 Шам 27:2-3
+ 2:4 Шамъал 31:11-13.
+ 2:4 Шам 16:13, Шам 31:11-13
+ 2:8 Шам 14:50-51, Юш 13:26
+ 2:11 Дад 5:5, Сул 2:11, 1 Ше 3:4
+ 2:13 Ярм 41:12

+ 2:18 Шам 26:6, Дад 3:30, Дад 3:39, Дад 16:9-10, Дад 19:22, Дад 23:18, 1 Ше 2:16

• 3:1 1 Ше 3:1-4
+ 3:2 Шам 25:43
+ 3:3 Дад 13:37
+ 3:4 Сул 1:5
+ 3:7 Дад 21:8, Дад 21:10
+ 3:9 Шам 15:28, Шам 16:13, Шам 28:17
+ 3:10 Шамъал 15:28.
+ 3:10 Куьйг 20:1
+ 3:13 Шам 14:49
+ 3:14 Шамъал 18:27.
+ 3:14 Шам 18:25
+ 3:15 Шам 25:44
+ 3:27 Дад 20:10, Дад 2:23
+ 3:29 Ӏам 14:2, Ӏам 15:2
+ 3:30 Шам 26:6, Дад 2:18, Дад 2:23

+ 3:39 Ярм 38:5, Дад 2:18, Дад 16:9-10, Дад 19:22

+ 4:2 Юш 18:25
+ 4:3 Нахь 11:33
+ 4:4 Дауд 9:3.
+ 4:4 Дад 9:3, Дад 9:6
+ 4:9 Сул 1:29
+ 4:10 Дауд 1:1-16.
+ 4:10 Дад 1:1-16
• 5:1 1 Ше 11:1-3
+ 5:2 Шам 18:13, Заб 77:71
+ 5:4, 5 Сулим 2:11; 1 Шерашкахь 3:4; 29:27.
+ 5:4 Сул 2:11, 1 Ше 29:27
+ 5:5 Дад 2:11
+ 5:6 Куьйгалхой 1:21.
• 5:6 1 Ше 11:4-9
+ 5:6 Юш 15:63, Куьйг 1:8, Куьйг 1:21

+ 5:9 Сул 9:15, Сул 9:24, Сул 11:27, 2 Ше 32:5

+ 5:10 Эси 9:4
• 5:11 1 Ше 14:1-7
+ 5:11 Сул 5:1
+ 5:14 1 Ше 3:5-8
• 5:17 1 Ше 14:8-17
+ 5:18 Еш 17:5, Дад 23:13
+ 5:20 Еш 28:21
+ 5:24 ТӀаьххь 7:6

• 6:1 1 Ше 13:6-14, 1 Ше 15:25-29, 1 Ше 16:1-3

+ 6:2 Арадаккхар 25:22.
+ 6:2 Юш 15:9, Юш 15:60, Ара 25:22
+ 6:3 Шамъал 7:1, 2.
+ 6:3 Шам 7:1
+ 6:6 Лел 4:15
+ 6:11 1 Шерашкахь 26:4, 5.
+ 6:11 1 Ше 26:4-5
+ 6:14 Заб 150:4
+ 6:16 Шам 14:49, Шам 18:20-28, Шам 19:11-17
+ 6:17 1 Ше 15:1
+ 6:18 Сул 8:14
+ 6:19, 20 1 Шерашкахь 16:43.
+ 6:21 Шам 15:28
• 7:1 1 Ше 17:1-15

+ 7:2 Дад 12:1, Сул 1:8, 1 Ше 29:29, 2 Ше 9:29, 2 Ше 29:25, Заб 50:2

+ 7:8 Шам 16:11-13, Заб 77:70
+ 7:9 Шам 18:14
+ 7:10 Куьйг 2:14-16, Шам 12:11

+ 7:12 Забур 88:4, 5; 131:11; Яхьъя 7:42; Векалийн 2:30.

+ 7:12 Сул 2:10

+ 7:13 Сул 8:19

+ 7:14 Забур 88:27, 28; 2 Коринтхошка 6:18; Ӏебархошка 1:5.

+ 7:14 Заб 88:27-28, 2 Ко 6:18, Ӏеб 1:5, Заб 88:31-33

+ 7:16 Забур 88:37, 38.

+ 7:16 Заб 88:5, Заб 88:30, Заб 88:36-37, Заб 131:12, Яй 7:42

• 7:18 1 Ше 17:16-27
+ 7:22 Ара 15:11
+ 7:23 Карлабаьккхинарг 4:34.
+ 7:23 Кар 4:7, Кар 26:19, Кар 33:29
• 8:1 1 Ше 18:1-13
+ 8:3 Шам 14:47, Сул 11:24
+ 8:4 Юш 11:6
+ 8:7 ТӀаьххь 11:10, 2 Ше 23:9
+ 8:11 Сул 7:51
+ 8:13 Забур 59:1.
+ 8:13 ТӀаьххь 14:7
+ 8:14 Дол 25:23, Дол 27:40, Лел 24:18
• 8:15 Дад 20:23-26, 1 Ше 18:14-17
+ 8:15 Сул 10:9
+ 8:16 Дад 2:13, 1 Ше 11:6, Сул 4:3
+ 8:17 Дад 15:24, Дад 20:25, 1 Ше 24:3
+ 8:18 Дад 23:20, Сул 2:35, Сул 4:4
+ 9:1 Шамъал 20:15-17.
+ 9:1 Шам 18:3, Шам 20:15
+ 9:2 Дад 16:1-4, Дад 19:17
+ 9:3 Дауд 4:4.
+ 9:3 Дад 4:4
+ 9:4 Дад 17:27

+ 9:6 Дад 16:4, Дад 19:24, 1 Ше 8:34, 1 Ше 9:40

+ 9:10 Дад 19:17
+ 9:12 1 Ше 8:34
• 10:1 1 Ше 19
+ 10:1 Шам 11:1
+ 10:6 Куьйг 18:28, Дад 8:3, Куьйг 11:3
+ 10:10 1 Ше 18:12
+ 10:12 Шам 3:18
+ 10:16 Сул 11:23
+ 11:1 1 Шерашкахь 20:1.

+ 11:1 Сул 20:22, 2 Ше 36:10, 1 Ше 20:1, Кар 3:11

+ 11:3 Дад 23:34, Дад 23:39, 1 Ше 3:5
+ 11:4 Ӏам 15:19
+ 11:14 Сул 21:8
+ 11:21 Куьйгалхой 9:53.
+ 11:21 Куьйг 9:53
+ 12:1 Забур 50:1.
+ 12:1 Дад 7:2, Заб 50:2
+ 12:6 Ара 22:1
+ 12:7 Шам 16:13
+ 12:9 Лел 15:31
+ 12:11, 12 Дауд 16:22.
+ 12:11 Дад 16:21-22

+ 12:13 Юш 7:20, Дад 24:10, Заб 31:5, Заб 50:6

+ 12:16 Дад 13:31
+ 12:22 Юн 3:9
+ 12:24 1 Ше 22:9
• 12:26 1 Ше 20:1-3
+ 12:26 Кар 3:11
+ 13:3 Шам 16:9, 1 Ше 2:13, Дад 13:3
+ 13:12 Дол 34:7, Ӏам 18:9
+ 13:31 Дад 1:11, Дад 12:16
+ 13:32 Дад 13:3
+ 13:37 Дауд 3:3.
+ 13:37 Дад 3:3, 1 Ше 3:2

+ 14:2 1 Ше 2:24, 2 Ше 11:6, 2 Ше 20:20, Нахь 3:5, Ярм 6:1, Ӏамос 1:1

+ 14:4 ТӀаьххь 6:26

+ 14:9 Шам 25:24

+ 14:11 Лел 35:19, Кар 19:12, Шам 14:45, Сул 1:52, Лак 21:18, Век 27:34

+ 14:14 Шам 7:6, Дад 23:16
+ 14:17 Дауд 19:27.
+ 14:17 Шам 29:9, Дад 19:27
+ 14:20 Шам 29:9, Дад 19:27
+ 14:23 Дад 13:38
+ 14:27 Дад 13:1
+ 14:32 Шам 20:8
+ 15:1 Сул 1:5
+ 15:2 Рут 4:1, Дад 18:4, Дад 19:8
+ 15:4 Куьйг 9:29
+ 15:8 Дол 28:20
+ 15:12 Юш 15:51, 1 Ше 27:33, Заб 3:2
+ 15:13 Дад 12:11
+ 15:14 Заб 3:1
+ 15:16 Дад 16:21-22, Дад 20:3
+ 15:18 Шам 30:14, Дад 8:18
+ 15:21 Рут 1:17
+ 15:23 Сул 15:13, ТӀаьххь 23:4

+ 15:24 Дад 8:17, Шам 22:20, Дад 8:17, Дад 20:25

+ 15:26 Шам 3:18
+ 15:27 Сул 1:42
+ 15:30 Зак 14:4, Мрк 1:11, Век 1:12, Эси 6:7
+ 15:31 Дад 16:23, Дад 17:14
+ 15:32 Юш 16:2
+ 15:33 Дад 19:35
+ 15:34 Дад 17:5-14
+ 15:36 Дад 17:17
+ 15:37 1 Ше 27:33
+ 16:1 Дауд 9:9, 10.
+ 16:1 Дад 9:2-13
+ 16:2 Дад 17:29
+ 16:3 Дауд 19:25-27.
+ 16:3 Дад 9, Дад 19:27
+ 16:9 Дад 2:18
+ 16:10 Дад 3:39, Дад 19:22
+ 16:16 Дад 15:34, Шам 10:24
+ 16:21 Дад 15:16, Дад 20:3
+ 16:22 Дауд 12:11, 12.
+ 16:22 Дад 12:11-12
+ 17:5 Дад 15:32
+ 17:8 Киц 17:12, ХӀуш 13:8
+ 17:11 Куьйг 20:1
+ 17:14 Дад 15:31, Дад 15:34
+ 17:17 Дад 15:36, Юш 15:7, Юш 18:16
+ 17:19 Юш 2:1-6
+ 17:23 Дад 15:12, Мат 27:5
+ 17:24 Юш 13:26
+ 17:25 Дад 19:13, Дад 20:9-10, 1 Ше 2:17

+ 17:27 Дад 12:26, Дад 12:29, Дад 9:4, Дад 19:31-32, Сул 2:7, Ӏезар 2:61, Нахь 7:63

+ 17:29 Дад 16:2
+ 18:2 Дад 15:19-22
+ 18:8 Юш 10:11
+ 18:17 Юш 7:26, Юш 8:29
+ 18:18 Дол 14:17, Дад 14:27
+ 18:27 Сул 1:42
+ 18:32 Шам 25:26, Дан 4:16
+ 19:8 Рут 4:1, Дад 15:2, Дад 18:4
+ 19:9 Дад 5:20
+ 19:11 Дад 15:29
+ 19:13 Дад 17:25, Дад 8:16, Рут 1:17
+ 19:15 Юш 4:19
+ 19:16 Дауд 16:5-13.
+ 19:16 Дад 16:5
+ 19:17 Дад 9:2-13, Дад 16:1-4
+ 19:19 Дад 16:5-13
+ 19:21 Ара 22:28, Дад 16:9
+ 19:22 Дад 3:39, Дад 16:10
+ 19:23 Сул 2:8, Сул 2:36-46
+ 19:24 Дауд 9:1-13; 16:1-4.
+ 19:24 Дад 9

+ 19:27 Дад 16:3, Шам 29:9, Дад 14:17, Дад 14:20

+ 19:28 Дад 9:7
+ 19:31 Дауд 17:27-29.
+ 19:32 Дад 17:27-29
+ 19:35 Дад 15:33
+ 19:37 Сул 2:7
+ 19:43 Еш 11:13
+ 20:1 Сулим 12:16; 2 Шерашкахь 10:16.
+ 20:1 Кар 13:13, Сул 12:16, 2 Ше 10:16
+ 20:3 Дауд 16:22.
+ 20:3 Дад 15:16, Дад 16:21-22
+ 20:4 Дад 17:25, Дад 19:13
+ 20:7 Шам 30:14, Дад 8:18
+ 20:10 Дад 3:27
+ 20:14 ТӀаьххь 15:29
• 20:23 Дад 8:15-18, 1 Ше 18:14-17
+ 20:23 Шам 30:14
+ 20:24 Сул 4:6, Сул 5:14, Сул 12:18
+ 20:25 Дад 15:24, Дад 19:11
+ 21:2 Юш 9:15
+ 21:6 Шам 10:26
+ 21:7 Шамъал 20:15-17; Дауд 9:1-7.
+ 21:7 Шам 20:15
+ 21:8 Шамъал 18:19.
+ 21:8 Дад 3:7, Шам 18:19
+ 21:9 Рут 1:22
+ 21:12 Шамъал 31:8-13.
+ 21:12 Шам 31
+ 21:14 Юш 18:28
+ 21:16 Кар 2:11, Кар 2:20-21
+ 21:17 Сулим 11:36; Забур 131:17.

+ 21:17 Сул 11:36, Сул 15:4, ТӀаьххь 8:19, 2 Ше 21:7, Заб 131:17

+ 21:18 1 Ше 20:4-8, Кар 2:11
+ 21:19 Шам 17:7
+ 21:21 Шам 16:9, Дад 13:3, 1 Ше 2:13
+ 21:22 Юш 11:22
• 22:1 Заб 17

+ 22:3 Заб 30:3-4, Заб 70:3, Заб 90:2, Заб 143:2, Дол 15:1

+ 22:4 1 Ше 16:25, Заб 47:2, Заб 95:4, Заб 144:3

+ 22:5 Заб 41:7, Заб 92:4, Юн 2:4
+ 22:6 Заб 114:3-4
+ 22:7 Заб 119:1, Юн 2:8
+ 22:8 Куьйг 5:5, Заб 76:18, Заб 96:4
+ 22:9 Заб 20:9, Еш 30:33, Яхь 20:48
+ 22:10 Заб 143:5, Еш 64:1, Нахьум 1:3
+ 22:11 Заб 103:3
+ 22:12 Ара 20:21, Заб 96:2
+ 22:14 Шам 2:10, Аюб 37:4, Заб 67:34
+ 22:15 Хьаб 3:11, Зак 9:14, Шам 7:10
+ 22:16 Ара 15:8, Заб 105:9
+ 22:17 Заб 143:7
+ 22:18 Заб 141:6
+ 22:20 Заб 30:8, Заб 117:5
+ 22:21 Шам 26:23, Аюб 22:30
+ 22:24 Дол 6:9, Аюб 1:1
+ 22:28 Заб 100:5
+ 22:29 Аюб 29:3, Заб 118:105

+ 22:31 Кар 32:4, Мат 5:48, Заб 11:7, Киц 30:5, Дол 15:1

+ 22:32 ТӀаьххь 5:15, Еш 45:5, Дан 2:47
+ 22:34 Кар 32:13, Еш 58:14, Хьаб 3:19
+ 22:35 Заб 143:1
+ 22:40 Заб 43:6
+ 22:41 Ара 23:27
+ 22:42 Шам 28:6, Аюб 27:9, Киц 15:29
+ 22:43 Мик 7:10, Зак 10:5
+ 22:44 Еш 55:5
+ 22:45 Кар 33:29
+ 22:46 Мик 7:17
+ 22:48 Заб 46:3
+ 22:49 Заб 139:2
+ 22:50 Рим 15:9
+ 22:51 Заб 143:10, Дад 7:16
+ 23:2 Век 2:30, 2 Ки 1:21

+ 23:3 Кар 32:4, Дад 22:3, 2 Ше 19:7, 2 Ше 19:9, Киц 16:12

+ 23:5 Дад 7:15-16, Заб 88:30
• 23:8 1 Ше 11:11-41, 1 Ше 27:1-15
+ 23:13 Шам 22:1, Дад 5:18
+ 23:16 Шам 7:6
+ 23:18 Дад 2:18
+ 23:20 Юш 15:21, Дад 8:18
+ 23:21 Шам 17:50
+ 23:24 Дад 2:18-23
+ 23:34 Дад 15:12, Дад 11:3
+ 23:39 Дад 11:3-17
• 24:1 1 Ше 21:1-6
+ 24:1 Лел 1:2-4
+ 24:2 Куьйг 20:1
+ 24:3 Кар 1:11
+ 24:5 Кар 2:36, Лел 21:32
+ 24:7 Юш 11:3
+ 24:9 Куьйг 20:17, Шам 11:8
• 24:10 1 Ше 21:7-17
+ 24:10 Шам 24:6, Дад 12:13, Шам 13:13
+ 24:11 Шам 22:5
+ 24:14 Заб 118:156
+ 24:15 Ара 30:12, Куьйг 20:1

+ 24:16 ТӀаьххь 19:35, 2 Ше 32:21, Еш 37:36, Век 12:23, Юн 3:10

• 24:18 1 Ше 21:18-27
+ 24:21 Лел 16:47-48
+ 24:22 Сул 19:21
+ 24:25 2 Ше 3:1, Лел 16:48, Лел 25:8

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CHE/CHE/Делан%20Йозанаш%202012/Делан%20Йозанаш%202012/Делан-Йозанаш__Tran.azw3

Table of Contents

- Делан Йозанаш

- Дауд

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24